Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 23 Ekim 2026 tarihinde İstanbul'da R4 ve R4+E3 Dışişleri Bakanları toplantılarına ev sahipliği yapacak. Türkiye'nin inisiyatifiyle düzenlenen bu zirvede, yedi ülke R4+E3 formatında ilk kez bir araya gelecek.
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre toplantılara Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan Al Suud katılacak.
Zirvede hangi küresel konular ele alınacak?
Toplantılarda Filistin meselesi, Hürmüz'deki durum, Yemen ile bağlantılı gelişmeler ve Rusya-Ukrayna savaşına çözüm arayışları başta olmak üzere bölgesel konuların görüşülmesi öngörülüyor. Ayrıca R4 ve E3 ülkeleri arasında ileriki dönemde hayata geçirilebilecek iş birliği ve koordinasyon imkanlarının değerlendirilmesi hedefleniyor.
Bakan Fidan'ın hitaplarında, bölgesel güvenliğin öncelikle bölge ülkelerinin sorumluluk üstlenmesini gerektirdiğini vurgulaması bekleniyor. Türkiye'nin, bölgesel sahiplenmeyi esas alan iş birliği mekanizmalarını güçlendirmeye öncelik verdiğini belirtecek olan Fidan; mevcut ihtilafların birbirini beslemesine, çatışmaların yeni alanlara yayılmasına ve bölgesel gerilimlerin istikrarsızlığa dönüşmesine izin verilmemesi gerektiğini ifade edecek.
Bakan Fidan'ın kritik mesajları neler olacak?
Fidan'ın konuşmasında İsrail'in Filistin'deki işgalinin, uluslararası toplumun barış çabalarını sekteye uğratan tutumunun ve saldırganlığının Orta Doğu gerilimlerinin temel nedeni olduğunun altını çizmesi bekleniyor. Kudüs'ün tarihi ve hukuki statüsünü zedeleyecek eylemlerden kaçınılması gerektiğini belirtecek olan Bakan, İsrail'in yasa dışı yerleşimleri genişletme adımları ve yerleşimci terörü karşısında uluslararası toplumun baskısını artırmasının önemine dikkat çekecek.
ABD ile İran arasındaki ihtilafın diplomasi yoluyla çözülmesi gerektiğini vurgulayacak Fidan, Hürmüz ve Babulmendeb boğazlarında seyrüsefer serbestisinin tesis edilmesinin küresel istikrar için hayati olduğunu belirtecek. Ayrıca Husilerin Suudi Arabistan'daki sivil altyapıyı hedef alan saldırıları karşısında Türkiye'nin desteğini teyit ederek Mekke Savunma İttifakı'nın önemine işaret etmesi öngörülüyor.
Suriye konusunda R4 ve E3 ülkelerinin katkılarını takdir edecek olan Fidan, İsrail'in Suriye'yi istikrarsızlaştırma çabalarına değinecek. Rusya-Ukrayna Savaşı'nın Karadeniz'e yayılmasının önlenmesi için çözüm önerilerini sunmaya devam eden Türkiye'nin, savaşın diyalog yoluyla sonlandırılması için her türlü desteği sağlamaya hazır olduğunu yinelemesi bekleniyor.
R4 ve E3 mekanizmaları nedir?
R4 mekanizması; Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından bölgesel istikrarı desteklemek amacıyla oluşturuldu. R4 Dışişleri Bakanları, ilki 18 Mart 2026 tarihinde Riyad'da olmak üzere bugüne kadar altı toplantı gerçekleştirdi. Bu formatta son toplantı 21 Eylül 2026 tarihinde New York'ta yapıldı.
E3 mekanizması ise Almanya, İngiltere ve Fransa'dan oluşuyor. 2003 yılından bu yana İran'ın nükleer programına ilişkin diplomatik iş birliğiyle ortaya çıkan bu yapı, zamanla farklı bölgesel ve uluslararası konularda ortak girişimlerde bulunan bir yapıya dönüştü.
