Vatikan duvarında dev dalga alarmı: İklim krizi kapıda

Fransız sokak sanatçısı JR, Vatikan Apostolik Kütüphanesi'nin 16. Yüzyıldan kalma cephesine yerleştirdiği "Diluvium" adlı devasa enstalasyonla iklim krizinin yarattığı su taşkını risklerine dikkat çekti. Gustave Doré’nin 1866 tarihli “Tufan” gravüründen esinlenen yaklaşık 70 metre uzunluğunda ve 30 metre yüksekliğindeki siyah beyaz görüntü, tarihi binayı dev bir dalganın altında gösteriyor.

Vatikan'da "AQVA" sergisiyle iklim uyarısı

Papa XIV. Leo tarafından açılışı yapılan “AQVA - Catastrophe and Wonder” (Su- Felaket ve Hayret) sergisinin en çarpıcı parçası olan bu eser, 25 Eylül 2026 tarihinden 14 Mayıs 2027 tarihine kadar ziyaret edilebilecek. Vatikan Apostolik Kütüphanesi'nin beş yıla yayılacak sergi dizisinin ilk bölümü olan program; su, ateş, ışılış, böcekler ve insan müdahalesi gibi tarihsel mirası tehdit eden unsurları işliyor. Sanatçı JR, dev dalganın “kitapları, uygarlığımızın arşivlerini kaybetme korkusu”nu temsil ettiğini belirterek, "Bu dalganın artık görmezden gelemeyeceğimiz bir şey olduğunu düşünüyorum" dedi.

Deniz seviyelerindeki yükseliş ve küresel riskler

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) verilerine göre, 2025 sonunda küresel ortalama deniz seviyesi, uydu ölçümlerinin başladığı 1993 yılına kıyasla yaklaşık 11 santimetre yükseldi. Bugün dünyada yaklaşık 770 milyon insan yüksek gelgit çizgisinin beş metreden az üzerinde yaşıyor. C40'ın küresel kent çalışması ise emisyonlar azaltılmazsa, yüzyılın ortasında 570'ten fazla kentte yaşayan 800 milyondan fazla insanın kıyı taşkınlarından etkilenebileceğini öngörüyor.

ABD kıyılarındaki 32 kenti inceleyen Nature dergisindeki araştırmaya göre, 2050 yılına kadar Boston, New York, Charleston ve Miami gibi şehirlerde 176 bin ile 518 bin arasında ek nüfus taşkın riskiyle karşı karşıya kalabilir. NOAA projeksiyonları ise Meksika Körfezi kıyılarında deniz seviyesinin 55-65 santimetre yükselebileceğine işaret ediyor.

Kültürel miras ve İstanbul için benzer riskler

UNESCO verilerine göre Dünya Mirası kentlerinin yaklaşık yüzde 33'ü kıyı şeritlerinde bulunuyor. Akdeniz bölgesindeki bu alanların yüzde 60'ı ise erozyon ve taşkın riski altında. İstanbul gibi kıyı şeridi geniş metropollerde da deniz seviyesindeki artış, tarihi yarımada ve sahil bölgelerindeki kültürel doku için benzer tehditler barındırıyor.