Türk Eğitim Derneği'nin (TED) düşünce kuruluşu TEDMEM tarafından hazırlanan “PISA 2025’e İlk Bakış Raporu”, Türkiye'deki okullar arasındaki akademik başarı farkının OECD ortalamasının üzerinde seyrettiğini ortaya koydu. Rapora göre, fen, matematik ve okuma alanlarındaki performans varyansı Türkiye'de belirgin bir ayrışma gösteriyor.
Okullar arası başarı farkı ne durumda?
TEDMEM raporundaki verilere göre, Türkiye'deki en yüksek ve en düşük ortalamaya sahip okul türleri arasındaki puan farkı branşlara göre şu şekilde gerçekleşti: Matematikte 206, fende 182 ve okumada 165 puan. Bu tablo, öğrenci başarısının devam edilen eğitim kurumuna göre güçlü bir biçimde değiştiğini kanıtlıyor. Türkiye; fen performansında okullar arası farklılıkların toplam varyansın en az yarısını oluşturduğu 10 ülkeden biri olurken, matematikte ise bu farkın yüzde 65'in üzerinde olduğu sadece beş ülkeden biridir.
OECD ortalaması ile Türkiye arasındaki uçurum
Raporda sunulan istatistikler, Türkiye'deki eğitimsel ayrışmanın boyutunu sayısal verilerle destekliyor. Türkiye'de okullar arası varyans; fen alanında yüzde 50.1, matematikte yüzde 67.5 ve okumada yüzde 41.6 düzeyindeyken, OECD ortalamaları sırasıyla yüzde 31.3, yüzde 32.8 ve yüzde 30.1 olarak kaydedildi. Ayrıca bilgi işlemsel problem çözmede de Türkiye'deki okullar arası varyans yüzde 26.6 ile OECD ortalamasının üzerinde yer alıyor.
Hangi okul türleri yükselişte, hangileri geride?
PISA 2025 sonuçlarına göre, 2022 yılıyla kıyaslandığında en yüksek puan artışı çok programlı Anadolu liselerinde yaşandı. Bu okul türünde fen puanı 78, matematik puanı 68 ve okuma puanı 72 puanlık bir yükseliş kaydedildi. Fen liseleri ve sosyal bilimler liseleri üç alanda da diğer türlerden belirgin şekilde ayrışırken; Anadolu, çok programlı Anadolu ve fen liseleri Türkiye ortalamasının üzerinde performans sergiledi. Anadolu imam hatip liseleri, Anadolu güzel sanatlar liseleri, spor liseleri ile mesleki ve teknik Anadolu liselerinin puanları tüm alanlarda Türkiye ortalamasının altında kaldı.
İstanbul'daki eğitim kurumları da bu genel eğilimden etkileniyor; bölgedeki okullar arası başarı farkının azalması, şehirdeki eğitim kalitesinin standardizasyonu açısından kritik önem taşıyor.
