Samsun Büyükşehir Belediyesi, Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının Milli Mücadele döneminde Samsun'dan Havza'ya ulaşmak için kullandığı tarihi güzergahı, Osmanlı arşivlerindeki belgeler ve 1957 yılına ait karayolu haritaları esas alınarak orijinal ruhuna uygun hale getirdi. Samsun Tütün İskelesi'nden başlayıp Amasya'nın Suluova ilçesine kadar uzanan "Kurtuluş Yolu" projesi tamamlandı.
Milli Mücadele süreci, 16 Mayıs 1919 tarihinde Bandırma Vapuru'nun İngiliz işgali altındaki İstanbul Karaköy İskelesi'nden Samsun'a doğru yola çıkmasıyla başladı. 9. Ordu Müfettişi olarak Samsun'a gelen Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşları, bölgedeki işgal kuvvetlerinin sıkı takibi altında konakladı. Takibin 6 gün sürmesi üzerine ekip, gözlerden uzaklaşmak amacıyla 98 kilometrelik bir yol katederek Havza ilçesine geçti.
Atatürk'ün Havza yolculuğu nasıl gerçekleşti?
Havza'ya geçiş sürecinde güvenlik önlemleri en üst düzeyde tutuldu. Çiftçi Ahmet Tolun, o dönemdeki süreci anlatırken, "Atatürk'ü Samsun'dan alıp Havza'ya getirmek üzere yol çıkıyorlar. Bir gece Ekrem Bey Kavak'taki evinde misafir edildikten sonra ki o arada Kavak ve Havza arasındaki Rum çeteleri temizleniyor. Yol güvenli hale getirildikten sonra ertesi gün tekrar yola çıkıp Havza'ya geliyor güvenli bir şekilde bıraktıktan sonra kendileri tekrar Alaçam'daki birliğine geri dönüyor" dedi.
Atatürk, Havza'da 18 gün kalarak Milli Mücadele'nin ilk karargahı olan evde örgütlenme planlarını yaptı. Samsun Yerel Tarih Grubu Başkanı Emin Kırbıyık, Atatürk'ün Samsun'daki bir anısını paylaşarak, şehri dolaşırken işgal nedeniyle ağlayan bir askeri yanına aldığını ve o askerin Gazi Atatürk'ün silahlandırarak yanına aldığı ilk asker olduğunu belirtti.
Kurtuluş Yolu projesi neyi kapsıyor?
Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen çalışmalarla tamamlanan rota, kentin önemli bir turizm rotası haline getirildi. Yolun farklı noktalarında Milli Mücadele dönemini ve Atatürk ile arkadaşlarını anımsatan çalışmalar yer alıyor. Emin Kırbıyık, projenin önemine değinerek, "Bugün Cumhuriyetin bu ‘Kurtuluş Yolu' projesi Cumhuriyetin mihenk taşıdır. Kurtuluşa giden yoldur bizim için. Gazi Mustafa Kemal Atatürk Samsun'un bir değeridir, Samsun'a değer kazandırmıştır " ifadelerini kullandı.
Tarihçiler, yolun kapsamının genişletilmesi konusunda yeni öneriler sunuyor. Bu öneriler arasında rotanın sadece Samsun ve Havza ile sınırlı kalmayıp, Atatürk'ün Samsun'dan başlayarak Ankara'ya kadar kullandığı tüm güzergahları içerecek şekilde genişletilmesi bulunuyor.
