İngiltere'de ordu bütçesi krizi: Savunma Bakanı istifa etti

İngiltere Savunma Bakanı John Healey, hükümetin savunma yatırım planının yetersiz olduğu gerekçesiyle Başbakan Keir Starmer'a istifasını sundu. Healey, istifa mektubunda, hükümetin Savunma Yatırım Planı'nın mevcut tehlikeli dönemde ihtiyaç duyulan seviyenin "çok gerisinde" kaldığını vurguladı. Healey'in istifasından birkaç saat sonra Savunma Bakan Yardımcısı ve eski savaş gazisi Al Carns da yetersiz yatırım planını savunmayacağını açıklayarak görevini bıraktı.

İstifanın ardındaki bütçe krizi neydi?

Savunma Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı arasındaki bütçe anlaşmazlıkları nedeniyle yatırım planının yayımı bir süredir erteleniyordu. Başbakan Starmer, savunma harcamalarını 2027'ye kadar gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYİH) yüzde 2,5'ine, 2035'e kadar ise yüzde 3'üne çıkarma taahhüdünde bulunmuştu. Ancak John Healey, Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan planda, savunma harcamalarının gelecek yıl yüzde 2,6'ya, 2030'da ise yalnızca yüzde 2,68'e yükseleceğini aktardı. Healey, bu oranların Orta Doğu'daki savaş, Rusya'nın Ukrayna'yı topyekun işgali ve Moskova'dan gelen tehditler dikkate alındığında İngiltere'nin askeri taahhütlerini karşılamada yetersiz kalacağını ifade etti. Askeri yetkililer de mevcut takvimin yeterince hızlı ilerlemediğini belirtiyor.

Starmer'dan yanıt ve yeni atama

Başbakan Starmer, Healey'ye gönderdiği yanıtta ayrılığından üzüntü duyduğunu belirtirken, bütçe planının ülkeyi güvende tutacak "sürdürülebilir ve adil" harcama artışları sağladığını savundu. Starmer, istifanın ardından Güvenlik Bakanı Dan Jarvis'i yeni Savunma Bakanı olarak atadı. Hükümetin savunma incelemesine liderlik eden General Richard Barrons ise hükümeti, kendi onayladığı incelemeyi finanse etmeyi reddederek "aktif olarak geriye gitmekle" suçladı. Barrons, bu durumun İngiltere'nin NATO içindeki konumunu zayıflatacağını ve müttefikler nezdindeki inandırıcılığını zedeleyeceğini kaydetti.

İstifalar Starmer'ın liderliğini nasıl etkileyecek?

Temmuz 2024'te İşçi Partisi'nin iktidara gelmesinden bu yana Savunma Bakanlığı görevini yürüten John Healey, kabinenin en deneyimli isimlerinden biri olarak kabul ediliyordu. Healey, Ukrayna'ya yönelik uluslararası desteğin artırılmasında ve olası bir ateşkeste güvenliği sağlamak için çok uluslu koalisyonun kurulmasında önemli rol oynamıştı. İngiltere ve diğer NATO üyeleri, askeri harcamaların artırılması konusunda ABD Başkanı Donald Trump'ın da yoğun baskısı altında bulunuyor. Göreve gelmesinden bu yana çeşitli siyasi aksaklıklarla yıpranan Başbakan Starmer'ın, Savunma Bakanlığı ile Maliye Bakanı Rachel Reeves arasındaki bütçe krizini çözememesi, parti içindeki ağırlığını kaybettiği yorumlarına yol açtı. Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham'ın, 18 Haziran'da yapılacak ara seçimle parlamentoya dönmesi halinde Starmer'ın liderliğine meydan okuması bekleniyor.