Hamaney'in Cenaze Töreni: Küresel İlişkilere Işık Tuttu

İran, dini lideri Ali Hamaney'in 6 Temmuz 2026 tarihinde gerçekleşen cenaze törenini, diplomatik ilişkilerini ve jeopolitik duruşunu sergilemek için önemli bir platform olarak kullandı. Tahran'a gelen yabancı yetkilileri havaalanında, Minab okul saldırısında hayatını kaybeden 170 kız öğrencinin çanta ve ayakkabılarıyla hazırlanmış dokunaklı bir enstalasyon karşıladı. Bu enstalasyon, savaşın özellikle sivilleri ve çocukları hedef alan trajik yüzünü bir kez daha gözler önüne serdi.

Cenaze Davet Listesiyle Siyasi Mesajlar

İran, cenaze töreni davet listesini açık bir siyasi duruş ve diplomatik mesaj olarak değerlendirdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi'nin açıklamalarına göre, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hava saldırılarına karşı "uygunsuz pozisyon alan, bu saldırıları kınamayan veya savunan" ülkeler törene davet edilmedi. Bu durum, İran'ın dış politikasındaki net çizgiyi ortaya koydu. Törene Asya, Afrika ve Latin Amerika'dan 100'ün üzerinde ülkeden temsilci katılırken, Avrupa ülkelerinden hiçbir yönetim davet edilmedi. Bu davet listesi, İran'ın Çin, Rusya, Pakistan ve Ortadoğu müttefikleriyle olan yeni jeopolitik ortaklıklarını ve kutuplaşmayı dünya kamuoyuna ilan etme amacı taşıdı. Rusya'yı Medvedev, Çin'i ise üst düzey bir temsilci temsil etti.

Körfez Ülkelerinin Temsili ve Bölgesel Gerilimler

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Kuveyt ve Bahreyn gibi Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyeleri, cenazede devlet başkanı veya başbakan düzeyinde temsil edilmediler. Bu ülkeler, Cumhurbaşkanı Reisi'nin cenaze törenine gönderdiklerinden daha düşük düzeyde temsilcilerle, genellikle Tahran'da görev yapan büyükelçilik diplomatları veya alt düzey bakanlık temsilcilerinden oluşan heyetlerle katıldı. Bu durumun iki temel nedeni üzerinde duruluyor: Birincisi, İran'ın ABD askeri üslerine yaptığı saldırıların sonucu İran ile Körfez ülkeleri arasında oluşan askeri gerilim; ikincisi ise Körfez ülkelerinin ABD ile askeri ve ekonomik ortaklığı nedeniyle bir denge arayışı. Suudi Arabistan'ın bu süreçteki rolü dikkat çekiciydi; New York Times'ta (NYT) yayımlanan bir makaleye göre, İran ile yaşanan gerilim sırasında Suudi Arabistan'ın ABD'nin Hürmüz Boğazı'nda planladığı askeri operasyonlar için hava sahasını kullanamayacağını ABD'ye bildirmesi, dönemin ABD Başkanı Trump ile Veliaht Prens Selman arasında sert telefon görüşmelerine yol açmış ve ABD bazı operasyonları iptal etmek zorunda kalmıştı.

İran Direnci ve Bölgesel Değişimler

Suudi Arabistan, ABD'nin tamamen İsrail'in çıkarları doğrultusunda uyguladığı savaş politikalarının sonuçlarını bölge ve kendileri için öngörülemez buluyor. Pek çok operasyonun kendilerine sorulmadan yapılmasından ve bu nedenle İran tarafından hedef alınmasından duydukları rahatsızlık makalede vurgulanıyor. İran'ın ABD'ye karşı gösterdiği askeri direnç ve sonunda yapılan 14 maddelik anlaşma, Suudilerin İran'a karşı politika değişikliğine gitmesine neden oldu. İlk başta cenaze törenine katılmayacağı söylentilerine rağmen, Suudi Arabistan törende temsil edilmeyi tercih etti. Bu gelişmeler, savaşın ve İran'ın direncini bölgede pek çok şeyi değiştirdiğini gösteriyor. Yine NYT'deki bir makaleye göre, Pakistan'da barış görüşmeleri sırasında Trump yönetimi, İsrail'in İran delegasyonuna suikast hazırlığı içinde olduğunu düşünerek İsrail'i uyarmıştı. Bu olaylar, İsrail'in görüşmelerden memnuniyetsizliğini ve savaşı sürdürmek için bahane yaratma eğilimini ortaya koyuyor.

Bu diplomatik hareketlilik, İstanbul'dan da yakından takip edilen Ortadoğu'daki güç dengelerinin değişimini ve bölgesel aktörlerin yeni pozisyonlarını gözler önüne sermektedir. Bölgedeki her gelişme, küresel siyasetin olduğu kadar, Türkiye'nin de dış politika ajandasını doğrudan etkilemektedir.