Diyarbakır’da 350 yöresel tarif kadın eliyle canlanıyor

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Gastro İnovasyon Merkezi bünyesinde 2024 yılında kurulan Key Ma Kadın Girişimi ve Üretimi Kooperatifi, kentin zengin gastronomi mirasını kadın emeğiyle buluşturuyor. “Bizim evimiz” anlamına gelen Key Ma, 350 yöresel ürün tarifini bir araya getirirken, 59 tescilli lezzetiyle Diyarbakır mutfağını markalaştırmayı hedefliyor. Kooperatif, 7 farklı kadın kooperatifini çatısı altında toplayarak dokuz kadına tam zamanlı, dönemsel üretimlerde ise yaklaşık 30 kadına esnek çalışma modeliyle istihdam sağlıyor.

Key Ma Kooperatifi Diyarbakır mutfağını nasıl canlandırıyor?

Kooperatifin Yönetim Kurulu Başkanı Meryem Özdemir Ok, çalışmalarını şöyle di: “150 yıllık tarihi bina eğitim amaçlı kullanılan bir yapıydı. Biz de kentte gastronominin daha fazla öne çıkması, kadınların daha iyi gelire erişmesi, istihdama katılması ve sahip oldukları kültürel miras bilgisinin bu alanda değerlendirilmesi için çalışmalara başladık.” Kooperatif, üye kooperatiflerden ve kadın üreticilerden ürün temin ederek yerel üretimi destekliyor. Merkezde tüm ürünler geleneksel yöntemlerle ve eski tarifler kullanılarak hazırlanıyor.

Diyarbakır mutfağı üzerine özel bir eğitim modeli oluşturduklarını aktaran Ok, “Aşçı yardımcılığı eğitimleri ve yöresel tatlı-içecek eğitimleri verdik. Diyarbakır İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile ‘Diyarbakır Mutfağı’ eğitim modülünü hazırladık. Programı Milli Eğitim Bakanlığı onayladı” dedi. Şu ana kadar 59 ürün tescil alırken, 4 ürünün ise başvuru aşamasında olduğunu kaydeden Ok, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki Hevsel Bahçeleri’nde bu yıl ilk kez üretime başladıklarını belirtti. Ok, “Gastronomi ile turizmin birleştiği noktada büyük bir katma değer oluşacağına inanıyoruz” ifadelerini kullandı.

Diyarbakır’ın tescilli lezzetleri ve Çermik biberinin Amerika yolculuğu

Diyarbakır’ın karacadağ pirinci, örgü peyniri, babaganuç, Boğazkere üzümü, burma kadayıfı, ciğer kebabı, çermik biberi ve karpuzu coğrafi tescile sahip ürünler arasında yer alıyor. DTSO Başkanı ve TED Diyarbakır Koleji Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, bu ürünlerin tanıtımı için yoğun çaba harcadıklarını belirtti. Kaya, “Bütün ilçelerimizde araştırmalarımızı yaparak ürünleri tespit ediyoruz ve coğrafi işaretini alıyoruz. Bunun yanı sıra ürünün tanıtımını yapıyoruz. Fuarlarda ürünleri anlatıyoruz. Son olarak şimdi kendine has görüntüsü, tadı ve aroması olan Çermik biberini, Amerika’da pizzalarda kullanılması için çalışıyoruz” dedi.

Key Ma Kooperatifi’nin İstanbul ve bölge için önemi nedir?

Diyarbakır’da başlayan bu kadın girişimi modeli, İstanbul gibi büyükşehirlerdeki gastronomi odaklı sosyal girişimlere de ilham kaynağı olabilir. Kadın emeğini yerel üretimle birleştiren bu yapı, özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin zengin mutfak kültürünün korunması ve ticari değere dönüştürülmesi açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Hevsel Bahçeleri gibi doğal miras alanlarında üretim yapılması, sürdürülebilir turizm ve yerel kalkınma he