Anayasa Mahkemesi süresiz nafaka ibaresini iptal etti

Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk Medeni Kanunu'nun 175. Maddesinde yer alan "süresiz olarak" ibaresini Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Resmi Gazete'de yayımlanan gerekçeli karara göre, nafaka yükümlülüğünün belirli ölçütler olmaksızın ömür boyu sürmesi, taraflar arasındaki hak dengesini bozmaktadır.

Süresiz nafaka ibaresi neden iptal edildi?

İptal süreci, Antalya 12. Aile Mahkemesi'nin bir boşanma davasında Türk Medeni Kanunu'nun 175'inci maddesindeki "süresiz olarak" ifadesinin iptali istemiyle AYM'ye başvurmasıyla başladı. Mahkeme, söz konusu ibarenin Anayasa’nın 2, 5 ve 17'nci maddelerine aykırı olduğuna hükmetti.

AYM, gerekçeli kararında nafaka yükümlülüğünün öngörülebilir ölçütler olmadan sürdürülmesinin ödeme yapan taraf üzerinde ağır bir külfet oluşturabileceğini belirtti. Mahkeme kararına göre, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eşin korunması meşul bir amaç olsa da, bu durumun kişilerin ekonomik ve sosyal bütünlüğü üzerinde olumsuz etkiler yaratmaması için taraflar arasında makul bir denge kurulmalıdır.

Yeni düzenleme ne zaman yürürlüğe girecek?

Anayasa Mahkemesi, iptal kararının yaratabileceği hukuki boşluğu önlemek adına hükmün yürürlüğünü dokuz ay erteleme kararı aldı. Bu doğrultuda, yeni düzenlemeye ilişkin süreç 30 Haziran 2027 tarihinde resmiyet kazanacak. Bu süre zarfında Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) nafakanın süresine dair yeni ve net kurallar belirlemesi bekleniyor.

Yoksulluk nafakası hakkı tamamen kalkıyor mu?

Hayır, iptal kararı yoksulluk nafakasını düzenleyen maddenin tamamını kapsamamaktadır. Boşanma sonrası kusuru daha ağır olmamak şartıyla diğer eşten mali gücü oranında nafaka talep etme hakkı korunmaktadır. Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle geçimini sağlayamayacak duruma düşen tarafın desteklenmesi amacıyla ödenmeye devam edecektir.

İstanbul ve çevresindeki aile mahkemelerinde görülen davalarda da belirleyici olacak bu süreçte, nafaka miktarı tarafların mali gücüne göre belirlenecektir. Nafaka yükümlülüğü; yeniden evlenme, düzenli gelir elde etme veya haysiyetsiz yaşam gibi durumlarda sona ermeye devam etmektedir.

Tarihsel olarak bakıldığında, 1988 yılında 3444 sayılı Kanun ile nafakanın bir yıl sınırından kurtarılarak süresiz hale getirilmesiyle bu dönem başlamıştı. Ancak AYM'nin son kararıyla birlikte, nafaka sürelerinin yasal bir çerçeveye oturtulması zorunlu hale gelmiştir.