ABD’nin gözü Hark Adası’nda: İran’a ekonomik darbe planı

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ını karşılayan Hark Adası’nı ele geçirme planını duyurdu. Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, “Uzak olmayan bir gelecekte Hark Adası’nı ve diğer petrol altyapı noktalarını ele geçirerek, tıpkı Venezuela’da yaptığımız gibi petrol ve gaz piyasalarının tüm kontrolünü üstleneceğiz” ifadesini kullandı. Bölgesel arabulucuların diyalog çağrıları yaptığı bir dönemde gelen bu açıklama, gerilimi tırmandırdı.

Hark Adası neden bu kadar kritik?

İran kıyılarında mercan kayalıklarından oluşan Hark Adası, Tahran yönetimi için hayati bir ekonomik kaynak. Manhattan’ın yaklaşık üçte biri büyüklüğündeki ada, ABD’li yetkililer tarafından “İran’ın tüm petrol arzının merkezi” olarak tanımlanıyor. Adanın derin sulara uzanan uzun iskeleleri, dev petrol tankerlerinin yanaşmasına imkan tanıyor. CIA’in 1984 tarihli gizli raporlarında da bu tesislerin İran’ın ekonomik refahı için vazgeçilmez olduğu vurgulanıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Hürmüz Boğazı’nı baypas eden alternatif ihracat yollarının sınırlı olduğunu ve geniş ölçekte denenmediğini belirtiyor. Adanın petrol depolama kapasitesinin ise yaklaşık 30 milyon varil olduğu tahmin ediliyor. Bu rakam, İran’ın küresel piyasalardaki elini güçlendiren en önemli lojistik avantajlardan biri.

İran olası bir ABD saldırısına karşı ne yaptı?

ABD istihbarat kaynaklarına göre İran, adanın kontrolünü ele geçirmeye yönelik olası bir ABD operasyonuna karşı bölgeye ek askeri personel ve hava savunma sistemleri sevk etti. Adadaki mevcut savunma hatlarına, omuzdan ateşlenen yüzeyden havaya güdümlü füze sistemleri (MANPADS) de dahil edildi. Bu hamle, Tahran yönetiminin adayı kaybetme riskine karşı ne kadar hazırlıklı olduğunu gösteriyor.

ABD daha önce Hark Adası’na saldırdı mı?

ABD ordusu Hark Adası’na daha önce birkaç kez askeri müdahalede bulundu. Trump, mart ayında adadaki tüm askeri hedeflerin bombalandığını açıklamış, nisan başında da askeri noktaların yeniden vurulduğu teyit edilmişti. Ancak bu bombardımanlarda petrol altyapı tesisleri doğrudan hedef alınmadı. Beyaz Saray yetkilileri, Hark Adası’nın ele geçirilmesinin İran Devrim Muhafızları Ordusu’nu tamamen iflas ettireceğini ve savaşı hızla sonlandırabileceğini düşünüyor.

Buna karşın Pentagon ve hükümet yetkilileri, operasyonun büyük bir kara gücü gerektirmesi ve yüksek risk taşıması sebebiyle temkinli yaklaşmaya devam ediyor. İstanbul gibi küresel ticaret ve enerji geçiş yollarına yakın bir şehir için bu gerilim, petrol fiyatları ve tedarik zincirleri üzerinde doğrudan etki yaratabilir.