Uzmanlar uyardı: Kuzey Ormanları için beşinci yıkım dalgası

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Kuzey Ormanları üzerinden geçmesi planlanan 127 kilometrelik demir yolu projesine ilişkin İnceleme Değerlendirme Komisyonu'nun 17 Eylül tarihinde toplanacağını açıkladı. Hazırlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporu kapsamında, bölgedeki 44 bin 994 ağaca kadar çıkabilecek kesim riski ve kritik su havzalarının zarar görme ihtimali gündemde.

Demir yolu projesinin maliyeti ve kapsamı nedir?

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen projenin yatırım bedeli 240 milyar 281 milyon TL olarak belirlendi. Yaklaşık 2 bin 716 sayfalık ÇED raporuna göre, demir yolu güzergâhı İstanbul'da 10, Kocaeli'de ise 2 olmak üzere toplam 12 ilçeyi kapsıyor. Proje kapsamında İstanbul'da Sultanbeyli, Kocaeli'de ise Çayırova ve Gebze bölgeleri yer alıyor. Ancak dikkat çeken bir ayrıntıya göre, Kocaeli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün 10 Kasım 2025 tarihli görüşünde proje tanımlanırken Gebze ve Sultanbeyli ilçelerinin listede bulunmadığı görüldü.

Endemik türler ve ağaç kaybı ne durumda?

Saha çalışmalarına dayanan raporlarda, projenin yaklaşık 281,7 hektarlık bir alanda etkili olacağı belirtiliyor. Yapılan hesaplamalar, bölgedeki ağaç kesim miktarının 24 bin 721 ile 44 bin 994 arasında değişebileceğini ortaya koyuyor. Bu rakamlar, avan proje üzerinden oluşturulan teorik bir üst sınır olarak ifade ediliyor.

Bölgedeki biyolojik çeşitlilik konusunda ise çelişkili veriler mevcut. ÇED raporunda alanda dokuz endemik tür bulunduğu belirtilirken, dosyaya eklenen Gazi Üniversitesi raporunda bu sayının 11 olduğu kaydedildi. Ayrıca bazı bitki türlerinin zarar görebileceği belirtilirken, lathyrus undulatus adlı türün hem "tehlikede" hem de "zarar görebilir" kategorisinde gösterilmesi dikkat çekti.

Uzmanlar ve kurumlar projeye nasıl tepki gösteriyor?

Devlet Su İşleri (DSİ), sunduğu görüşte projenin dört içme suyu havzasından geçmesi nedeniyle su kaynaklarına ilişkin etkilerin yeterince açıklanmadığı uyarısında bulundu. Proje kapsamında yaklaşık 30 milyon metreküp hafriyat çıkacağı öngörülüyor.

Kuzey Ormanları Savunması, projeyi "beşinci yıkım dalgası" olarak tanımlayarak hattın ormanları parçalayacağını ve yapılaşmayı kuzeye taşıyacağını duyurdu. TMMOB İstanbul İl Koordinasyon Kurulu ise projenin 2009 tarihli üst ölçekli çevre düzeni planında yer almadığını belirterek; orman, tarım, mera ve su havzaları üzerindeki olumsuz etkilere dikkat çekti. İstanbul'un temiz hava ve su kaynağı olan bu bölgedeki değişim, tüm Marmara Bölgesi'ni etkileme potansiyeline sahip.