Türkiye’de 4 milyon çocuk okul dışında, 2 milyonu iş yaşamında

Türkiye, 12 Haziran Dünya Çocuk İşçiliğiyle Mücadele Günü’nü kararan bir tabloyla geride bıraktı. Ülkede 4 milyona yakın çocuk örgün eğitimin dışında kalırken, mesleki eğitim merkezlerinde (MESEM) okuyan çocuklarla birlikte 2 milyonu aşkın çocuk iş yaşamında yer alıyor. İş Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi’nin son 13 yıllık verilerine göre ise 862 çocuk, iş cinayetlerinde hayatını kaybetti. Bu vahim tablo, özellikle İstanbul gibi büyükşehirlerde çocuk işçiliğinin boyutlarını bir kez daha gözler önüne seriyor.

4 milyona yakın çocuk neden okul dışında?

Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) yayımladığı “2024-2025 Örgün Eğitim İstatistikleri”ne göre, örgün eğitimde olmayan çocuk sayısı geçen yıla kıyasla arttı. İstatistiklerde ilkokul çağında 273 bin 179, ortaokul çağında 484 bin 476 ve lise çağında 1 milyon 130 bin kayıtlı olmayan öğrenci bulunuyor. Bu rakamlara açıköğretime kayıtlı 1 milyon 50 bin ve MESEM’lere kayıtlı 421 bin 633 öğrenci eklendiğinde, toplam sayı 3 milyon 959 bin 288’e ulaşıyor. Araştırmacı-yazar Özgür Hüseyin Akış, konuya ilişkin Cumhuriyet’e yaptığı değerlendirmede, “Türkiye’de 2018’den beri emekçiler için süreklileşmiş bir ekonomik kriz var. Enflasyondaki artış ücretleri eritirken, yetişkin işçilerin çalışarak çekirdek ailenin temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi mümkün değil” dedi.

İstanbul’da çocuk işçi ölümleri hangi sırada?

İSİG Meclisi’nin 2013-2026 yılları arasını kapsayan raporuna göre, iş cinayetlerinde yaşamını yitiren 862 çocuktan 292’si 5-14 yaş aralığında, 570’i ise 15-17 yaş aralığında bulunuyor. Çocuk iş cinayetlerinin yüzde 52’si tarım ve orman, yüzde 13’ü inşaat, yüzde 7’si konaklama, yüzde 7’si metal ve yüzde 3’ü gıda sektöründe meydana geldi. En çok çocuk işçi cinayeti Şanlıurfa’da yaşanırken, bu ili sırasıyla Gaziantep, İstanbul, Adana, Konya ve Antalya takip etti. İstanbul’un üçüncü sırada yer alması, metropoldeki çocuk işçiliği sorununun ne denli büyük olduğunu ortaya koyuyor.

MESEM’lerdeki çocuklar iş cinayetlerine kurban gidiyor

MESEM’ler, mesleki eğitim adı altında çocukları haftanın 4 günü işyerlerine, yalnızca 1 günü okula gönderiyor. Bu durum, çocukları iş cinayetlerine karşı savunmasız bırakıyor. Özgür Hüseyin Akış, “MESEM’lerde 504 bin çocuk var. Bu çocuklar haftanın 4 günü işyerlerinde, 1 günü okulda bulunuyor. Bu çocuklar da çocuk işçi statüsünde çalışıyor” ifadelerini kulland