Tarihin derinliklerinden gelen hazine: Kubadabad Sarayı

Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad tarafından 1226 dolaylarında inşa ettirilen Kubadabad Sarayı, Ankara Üniversitesi tarafından yürütülen bilimsel kazılarla tarihsel ihtişamını yeniden ortaya koyuyor. Beyşehir Gölü'nün güneybatı kıyısında, Anamas Dağları'nın eteklerinde yer alan bu görkemli yapı, Orta Çağ Türk dönemi saray yaşamının en önemli örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.

Kubadabad Sarayı'nın mimari yapısı ve özellikleri nelerdir?

Doç. Dr. Muharrem Çeken tarafından yapılan açıklamalara göre Kubadabad, sadece bir hükümdar evi değil, devletin yönetim merkezi olan bir "Devlethane" niteliğindedür. Saray; divanhane, bezmhane, mutfaklar, ahırlar ve hizmet yapıları gibi bölümlerden oluşmaktadır. Yapının mimari kurgusu, daha sonraki yüzyıllarda inşa edilecek Edirne ve Topkapı Sarayı gibi önemli merkezlerin de bir ön örneğini oluşturmaktadır. Özellikle Sultanın özel kullanımı için ayrılan "Sekili Yol" (Sultani Yol veya İhtiram Yuca), bugün Topkapı Sarayı'ndaki Altın Yol'un tarihsel atası olarak değerlendirilmektedir.

Sarayda hangi tarihi olaylar yaşandı?

Kubadabad, ihtişamlı günlerinin yanı sıra Selçuklu tarihinin trajik olaylarına da tanıklık etmiştir. Sarayın inşasında mimar ve av emiri (Emir-i Şikâr) olarak görev yapan Sadeddin Köpek, II. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde Sivas Subaşısı Hüsameddin Karaca tarafından sarayda öldürülmüş ve cesedi surlara asılmıştır. Ayrıca 1240 yılındaki Baba İshak İsyanı sırasında II. Gıyaseddin Keyhüsref'in, bugün Kız Kalesi olarak bilinen Kubadabad Adası'na sığındığı tarihi kaynaklarda yer almaktadır.

Kazılarda hangi değerli buluntular ortaya çıkarıldı?

2017 yılından bu yana Kültür ve Turizm Bakanlığı izinleriyle yürütülen kazılarda, sarayın sosyal ve kültürel yaşamına ışık tutan çok sayıda eser bulunmuştur. Sekiz köşeli yıldız, haç biçimli çini desenleri, çift başlı kartallı hamam çinileri, altın yaldızlı ve mineli cam tabaklar ile seramik kaplar gün yüzüne çıkarılmıştır. Bu eserlerde yer alan "es-sultan" ve "el-muazzam" gibi ibareler, yapının siyasi gücünü simgelemektedir. Ayrıca, bölgedeki gelişmiş altyapı teknolojisini kanıtlayan künklerle taşınan temiz su sistemleri ve atık su kanalları da arkeologlar tarafından tespit edilmiştir.

İstanbul ve çevresindeki tarihi yapılarla benzer bir mimari anlayış barındıran bu bölge, Selçuklu mirasının Anadolu üzerindeki etkisini anlamak açısından kritik bir öneme sahiptir. Beyşehir Gölü kıyısındaki bu kazı çalışmaları, Türkiye'nin Orta Çağ arkeolojisindeki en uzun soluklu araştırmalarından biri olma özelliğini sürdürmektedir.