Samsun'dan doğan güneş: Milli Mücadele 107 yaşında

Mustafa Kemal Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a ayak basması, Milli Mücadele'nin başlangıcı olarak tarihe geçti. İşgal altındaki İstanbul'dan Anadolu'ya uzanan bu yolculuk, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna giden yolu açtı. Atatürk ve silah arkadaşlarının Samsun'a çıkışı, ülkenin dört bir yanında yankı uyandırdı.

Atatürk'ün Samsun'a Çıkışı Neden Milli Mücadele'nin Başlangıcı Kabul Edilir?

Mondros Mütarekesi'nin 30 Ekim 1918'de imzalanmasının ardından, İtilaf Devletleri Anadolu'nun çeşitli bölgelerini işgal etmeye başladı. İzmir'i Yunanlılar, Adana'yı Fransızlar, Antalya ve Konya'yı İtalyanlar işgal ederken, İngiliz askerleri Urfa, Maraş, Antep, Merzifon ve Samsun'a çıktı. İngiliz Donanması 13 Kasım 1918'de İstanbul önlerine demir attı. Bu işgaller karşısında Mustafa Kemal Atatürk, vatanı kurtarmak için harekete geçti.

Samsun ve çevresindeki Rumlar, İngilizlerin desteğiyle bölgede kargaşa çıkararak, Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. Maddesi gereği bölgeyi İtilaf Devletleri'nin işgaline açmak istiyordu. Bu durum üzerine Türk halkı, can ve mal güvenliğini korumak için teşkilatlanmaya başladı. İngiliz Yüksek Komiserliği ve Karadeniz Ordusu Başkumandanlığı, 21 Nisan 1919'da İstanbul Hükümeti'ne nota vererek, bölgedeki gerilimin yatıştırılmasını talep etti. Mustafa Kemal, bölgede asayişi sağlamak üzere 9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirildi ve 16 Mayıs 1919'da Bandırma Vapuru ile İstanbul'dan yola çıktı.

Mustafa Kemal ve beraberindeki heyet, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a ulaştı ve ilk adımlarını Reji İskelesi'nden attı. Birinci Dünya Savaşı'nda Ruslar tarafından bombalanan Samsun'daki iskelelerden yalnızca Fransızlara ait Reji İskelesi sağlam kalmıştı. İskelenin diğer adı "Tütün İskelesi" olarak da biliniyordu. Atatürk, Samsun'da sadece 6 gün kaldıktan sonra 25 Mayıs'ta Havza'ya geçti.

Havza ve Amasya'da Neler Yaşandı?

Mustafa Kemal Paşa'nın ikinci durağı olan Havza'da, İzmir'in işgalini protesto etmek amacıyla ilk miting düzenlendi. 18 gün boyunca Havza'da Milli Mücadele için önemli çalışmalar yürüten Atatürk, İngilizlerin baskısı sonucu 9. Ordu Müfettişliği görevinden alındı. Ardından Amasya'ya geçerek, Milli Mücadele'nin yol haritasını çizdi.

Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kaya Tuncer Çağlayan, Milli Mücadele'nin Türk tarihinin en önemli kesitlerinden biri olduğunu vurgulayarak, "Samsun'un Milli Mücadele'deki en önemli rolü, Anadolu merkezinde milli bir mücadele fikrinin gerçekleştirilebileceğine dair Mustafa Kemal Paşa'yı ikna etmiş olması ve bu fikirlerin gerçekleşeceğini görmüş olmasıdır. 'Kurtaran' şehir ifadesi, bu açıdan Samsun'un hak ettiği bir ifadedir" dedi.

Atatürk ve silah arkadaşlarının Samsun'da yaktığı kurtuluş meşalesi, Amasya, Erzurum ve Sivas'ta da yakılarak tüm yurda yayıldı. 29 Ekim 1923'te kurulan Türkiye Cumhuriyeti, bu yıl 103. Yaşını kutluyor.

İstanbul'dan Samsun'a Uzanan Umut Yolculuğu

Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşlarının işgal altındaki İstanbul'da yaptıkları değerlendirmeler sonucunda, Milli Mücadele'nin Anadolu merkezli yürütülmesinin kaçınılmaz hale geldiği görüşü ağırlık kazandı. Atatürk'ün 9. Ordu Müfettişi olarak Samsun'a görevlendirilmesi, Anadolu'nun yarısının denetimini ve emrini ona verdi. 19 Mayıs 1919'da Samsun'a adım atan Mustafa Kemal Paşa, Türk milletinin kaderini değiştirmek için yola çıktı.