Londra ve Tel Aviv arasındaki gizli çatışma gün yüzünde

İngiltern Dışişleri Bakanı Ed Miliband'ın İsrailli yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik saldırılarını kınamasının ardından, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Londra arasındaki diplomatik gerilim Falkland Adaları tartışmasına dönüştü. Netanyahu’nun oğlu Yair Netanyahu’nun, İngiltere yönetimindeki Falkland Adaları'nın Arjantin'e ait olduğunu öne sürmesi, iki ülke arasındaki tarihi anlaşmazlıkları yeniden gündeme taşıdı.

İsrail ve İngiltere arasındaki gerilim neden büyüyor?

Londra'da yaklaşık 1 ay önce göreve gelen Andy Burnham hükümetinin İsrail'e yönelik eleştirileri, diplomatik ilişkilerde ciddi bir çatlak oluşturdu. İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, parlamentoda yaptığı konuşmada İsrail'in Filistin politikasında "kapsamlı bir değişikliğe" gidileceğini duyururken; Binyamin Netanyahu bu tutumu "Britanya İslam Cumhuriyeti" olarak nitelendirdi. Bu karşılıklı sert açıklamalar, Güney Atlantik'teki 3 bin 600 kişilik nüfusa sahip Falkland Adaları üzerindeki egemenlik tartışmasını tetikledi.

1982 yılında İsrail Arjantin'i nasıl silahlandırdı?

Tarihi belgeler ve Arjantinli gazeteci Hernan Dobry'nin 2011 yılında yazdığı bilgilere göre, İsrail 1982 yılındaki Falkland Savaşı sırasında İngiltere'ye karşı Arjantin'i gizlice silahlandırdı. Peru üzerinden yapılan kargo uçuşlarıyla gerçekleştirilen bu sevkiyat kapsamında; savaş uçakları dışında havadan havaya füzeler, tanksavar mayınları, havan topları, makineli tüfekler ve ek yakıt tankları Arjantin'e ulaştırıldı. İsrail'in, İngiltere ile savaştığı dönemde Arjantin'e yaklaşık 1 milyar dolar değerinde silah sattığı belirtiliyor.

İngiliz Dışişleri Bakanlığı tarafından sızdırılan belgelerde, Arjantin'in İsrail Havacılık Sanayii (IAI) şirketine ödeme yapmak için Panama üzerinden İsviçre bankası Credit Suisse aracılığıyla gizli para transferleri yaptığı da ortaya çıktı. Bu hamlenin arkasında, dönemin İsrail Başbakanı Menachem Begin'in İngiltere'ye karşı tutumu ve İsrail silah sanayisini yeni pazarlara açma isteği yatıyor.

İki ülke arasındaki tarihi anlaşmazlık nasıl sonuçlandı?

Dönemin İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher, 1982 yılında Arjantin'in adaları işgal etmesi üzerine donanma göndererek 74 gün süren savaşı kazandı. Ancak İsrail'in bu süreçteki silah satışı, İngiltere ile ilişkileri uzun süre bozdu. Thatcher yönetimi, İsrail'e yönelik 1994 yılına kadar sürecek olan bir silah ambargosu kararı aldı. Bu durum, küresel siyasetin ve bölgesel çatışmaların İstanbul gibi büyük metropollerdeki diplomatik analiz süreçlerini de doğrudan etkileyen tarihi bir kırılma noktası olarak kaydedildi.