Kanada’dan sosyal medyaya yaş freni: 16 yaş altına yasak geliyor

ABD ve Kanada’da sosyal medya platformlarına karşı açılan binlerce dava, özellikle çocuk kullanıcılar üzerindeki olumsuz etkiler nedeniyle sektörün geleceğini değiştirme potansiyeli taşıyor. BBC’nin haberine göre, Facebook ve Instagram’ın sahibi Meta, YouTube’un sahibi Google, Snapchat, TikTok, Discord ve sosyal oyun platformu Roblox gibi şirketler, genç kullanıcıların ruh sağlığına zarar vermek ve bağımlılık yaratmakla suçlanıyor. İstanbul’daki aileler ve eğitimciler, bu küresel yasal dönüşümü yakından takip ederken, benzer düzenlemelerin Türkiye’de de gündeme gelebileceği belirtiliyor.

Davalar neden bu kadar kritik?

Columbia Hukuk Fakültesi’nden Profesör Eric Talley, bu davaların sadece hukukçular tarafından değil, düzenleyici kurumlar ve yasa koyucular tarafından da yakından izlendiğini vurguluyor. Özellikle platform merkezlerinin bulunduğu Kaliforniya’da görülen davalar, “Kaliforniya etkisi” olarak adlandırılan bir durumla ülke çapında yasal değişimlere öncülük ediyor. Syracuse Üniversitesi’nden Profesör Alexis Shore Ingber ise platformlardaki çocuk güvenliği sorununun artık inkar edilemez bir noktada olduğunu ve bu davaların kritik bir dönüm noktası oluşturduğunu belirtiyor.

Hangi davalar öne çıkıyor?

BBC’nin incelediği ve sosyal platformların işleyişini kalıcı olarak değiştirme potansiyeli taşıyan davalar arasında dört başlık öne çıkıyor. İlk olarak, ABD’de 1.000’den fazla okul bölgesi Instagram, YouTube, Snapchat ve TikTok’u çocuklarda bağımlılık yaratacak şekilde tasarlanmakla suçluyor. Okullar, sosyal medyanın yol açtığı ruhsal ve duygusal sorunların eğitim sistemine ek maliyet yüklediğini savunuyor. İkinci olarak, 29 eyalet Meta’yı çocukların çevrimiçi gizliliğini koruyan COPPA yasasını ihlal etmekle suçluyor. Dava, 13 yaş altındaki çocukların platformları kullanmasını yeterince engellemediği iddiasına dayanıyor. Üçüncü davada, 13 yaşındaki bir çocuk, Roblox ve Discord üzerinden bir yetişkin tarafından istismar amacıyla hedef alındığını öne sürerek dava açtı. Davada, iki platformun çocuk güvenliği konusunda yanıltıcı pazarlama yaptığı ve tasarımlarının yetersiz olduğu savunuluyor. Dördüncü olarak, Avustralyalı milyarder Dr. Andrew Forrest, adını ve görüntüsünü kullanan sahte yatırım reklamlarını engellemediği gerekçesiyle Meta’ya dava açtı.

Kanada’dan radikal adım: 16 yaş altına yasak

Kanada’da ise daha radikal bir adım atıldı. Ülkede 16 yaşın altındaki çocukların sosyal medya platformlarını kullanmasını yasaklayacak ve çevrim içi güvenliği denetlemek üzere yeni bir bağımsız düzenleyici kurum kurulmasını öngören yasa tasarısı parlamentoya sunuldu. Söz konusu yasa kapsamında yapay zeka sohbet robotları, zararlı içeriğin yayılmasının önlenmesi ve kriz anlarında zararın önüne geçilmesiyle yükümlü olacak. Bu gelişme, İstanbul’da çocuklarının dijital güvenliği konusunda endişe duyan aileler için önemli bir referans noktası oluşturuyor.