İsveç'te Tabletli Eğitim Sona Eriyor: Okullar Kitaba Dönüyor

İsveç, eğitimde yaklaşık on yıl önce başlattığı tabletli eğitim uygulamasından vazgeçerek kitap, kalem ve deftere geri dönüyor. 13 Nisan'da açıklanan "bahar bütçesi" ile bu köklü dönüşüm için 2026 ders yılından itibaren okullara 2 milyar krondan fazla ek kaynak aktarılacak.

İsveç Neden Tabletli Eğitimden Vazgeçti?

Ülkede yaklaşık on yıl önce "her öğrenciye bir tablet/bilgisayar" söylemiyle başlatılan dijital eğitim uygulaması, öğrencileri geleceğin teknoloji dünyasına hazırlama amacını taşıyordu. Ancak geçen süre içinde tablet kullanımının sakıncaları görüldü ve İsveç eğitim sisteminde bir dönem "devrim" olarak nitelenen bu uygulamadan vazgeçilerek öğrenmenin merkezine yeniden kitap, kalem ve defter yerleştirildi.

Dünyanın saygın tıp kurumlarından Karolinska Enstitüsü ve diğer bilim kuruluşlarının raporlarına göre, okullarda tablet kullanımı nedeniyle son 10 yılda ülkenin eğitim sisteminde dramatik bir düşüş yaşandı. "Ekran yorgunluğu" olarak tanımlanan durumun, "derinlemesine okuma" yetisini körelttiği ve bilginin öğrenci belleğine aktarılmasını zorlaştırdığı tespit edildi. Uluslararası Okuma Becerisi (PIRLS) raporlarında da 2016-2021 yılları arasında tablet kullanımı nedeniyle İsveçli öğrencilerin okuma-anlama düzeylerinde hızlı bir düşüş yaşandığı belirtildi.

Tablet kullanımının çocukların el yazısı yeteneklerini gerilettiği, bilgileri akılda tutma ve çarpım tablosunu ezberleme gibi temel becerileri bile gereksiz hale getirdiği vurgulanıyor. Bu durumun, beyindeki motor becerileri ve bilişsel gelişimi olumsuz etkilediği belirtiliyor. Ekranların hazır bilgiye ulaşımı kolaylaştırması nedeniyle çocukların araştırma isteği ve sabrının köreldiği, dikkat dağınıklığının "kronik" bir yaygınlık kazandığı ifade ediliyor. UNESCO da 2023 raporunda İsveç’e, "teknolojinin eğitimde aşırı kullanımının öğrenme kalitesini düşürdüğü" uyarısında bulunmuştu.

Eğitim Bakanı Dönüşümün Sinyallerini Verdi

İsveç Eğitim Bakanı Lotta Edholm, yaşanan dönüşümü "eğitim krizinden dönüş" olarak tanımladı ve "Från skärm till pärm" (Ekrandan kitap kapağına) sloganıyla eğitimin yeniden rayına oturtulacağını söyledi. Bakan Edholm, yapılacak düzenlemelerle ilgili şu bilgileri verdi:

• 2019’da zorunlu hale getirilen okul öncesi kurumlarda (anaokulu) dijital eğitim koşulu kaldırıldı.
• Artık altı yaş altı çocuklara tablet verilmesi "pedagojik olarak sakıncalı" kabul edilecek.
• Her öğrencinin her ders için masasında fiziksel bir kitap olması yasal bir gereklilik haline getirildi.
• Tablet ve bilgisayar gibi dijital araçlar tamamen kaldırılmayacak, gerektiğinde onlardan "yardımcı ders malzemesi" olarak yararlanılacak.

Karolinska Enstitüsü ve ülkenin diğer bilim kuruluşları, tablet ve bilgisayarların okullarda öğrenciler üzerindeki olumsuz etkisiyle birlikte, tablet/bilgisayar ve dijital yayınların toplum üzerindeki etkilerini de mercek altına aldı. İsveç’in bu keskin dönüşünün, gelişmiş diğer ülkeleri de etkilemesi bekleniyor.

İstanbul'daki Okullar İçin Ne Anlama Geliyor?

İsveç'in bu kararı, İstanbul'daki okullarda da dijitalleşme stratejilerinin yeniden gözden geçirilmesine yol açabilir. Özellikle pandemi döneminde artan tablet ve bilgisayar kullanımının uzun vadeli etkileri konusunda daha dikkatli olunması, öğrenme süreçlerinde dengeli bir yaklaşım benimsenmesi gerekebilir.