İstanbul’dan uzaya bakış: NASA Artemis III’ün yeni planı ne?

NASA, Artemis III görevinin astronot kadrosunu resmen açıkladı. Görev, başlangıçta 1972’deki Apollo 17’den sonraki ilk mürettebatlı Ay inişi olarak planlanmıştı. Ancak SpaceX’in Starship roketindeki gecikmeler ve Blue Origin’in New Glenn roketinde yaşanan patlama, bu planı kökten değiştirdi. NASA, şubat ayında aldığı kararla Artemis III’ü, alçak Dünya yörüngesinde, Uluslararası Uzay İstasyonu’nun biraz daha derin bir noktasında gerçekleştirilecek bir teknoloji testine dönüştürdü. Görev kapsamında astronotlar, prototip Ay iniş araçlarıyla kenetlenme prosedürlerini deneyecek. Bu gelişme, uzay yarışında kritik bir dönemece işaret ederken, İstanbul’daki uzay meraklıları ve akademik çevreler de görevin seyrini yakından takip ediyor.

Artemis III görevinde hangi astronotlar yer alacak?

NASA Yöneticisi Jared Isaacman, görevin tarihin en karmaşık operasyonu olacağını belirterek, “Bu görev, tarihteki en hayranlık uyandırıcı ağır yük roket fırlatma koordinasyonunu gerektirecek. Hükümet ve uzay uçuşu topluluğundaki ekiplerin yetenek ile kapasitelerinden yararlanacağız” ifadelerini kullandı. Görevde NASA astronotu Randy Bresnik komutan olarak görev yapacak. İtalya Uzay Ajansı’ndan Luca Parmitano ise Artemis III’ün pilotu olacak. Parmitano, daha önce uzayda 300 günden fazla süre geçirdi. ABD’li astronotlar Andre Douglas ve Frank Rubio görev uzmanı olarak uçuşta yer alacak. Test pilotu olan ve uzayda 170 gün görev yapan Bob Heintz ise yedek mürettebat üyesi olarak belirlendi.

Görevin hedefi neden değişti? Gecikmelerin perde arkası ne?

Artemis III’ün Ay inişinden Dünya yörüngesindeki bir teste dönüşmesinin ana nedeni, Elon Musk’ın şirketi SpaceX’e ait Starship roketindeki gecikmeler oldu. Bu araç, astronotları Ay yörüngesinden yüzeye taşımak için tasarlanmıştı. Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi’nin Mart 2026’da yayımladığı rapora göre SpaceX, yörüngede yakıt ikmali ve kriyojenik yakıt depolama için gerekli teknolojileri geliştirme konusunda sınırlı ilerleme kaydetti. Starship roketi, Dünya yörüngesinde yakıt ikmali yapılmadan Ay’a ulaşamayacak kadar ağır bir yapıya sahip. Bu işlem, kriyojenik sıvı metan ve sıvı oksijeni sırayla aktaracak bir tanker filosunun fırlatılmasını gerektiriyor. Bu iddialı manevra henüz test edilmedi.

Bunun yanı sıra NASA’nın diğer ortağı Blue Origin de bir aksaklık yaşadı. Geçen ay, Blue Origin’in New Glenn roketinin rutin bir motor testi sırasında patlaması sonucu fırlatma rampasında büyük hasar oluştu. Olayda yaralanan olmazken, Blue Origin’in New Glenn’i fırlatmak için başka bir rampası bulunmuyor. Hasarın onarılmasının aylar sürebileceği belirtiliyor. Karşılaştırma yapmak gerekirse, SpaceX Eylül 2016’da bir patlama yaşadığında hizmete dönmesi 15 ay sürmüştü ancak SpaceX’in kullanabileceği başka rampaları vardı. Blue Origin ise bu imkana sahip değil. Bu durumun sonuçları hemen hissedildi. Bu sonbaharda Ay uçuşu yapması planlanan Blue Moon kargo iniş aracı zamanında fırlatılamayabilir. Artemis 4 için gerekli mürettebatlı iniş aracı da belirsiz bir takvimle karşı karşıya kaldı. Ayrıca Artemis 3’ün test etmesi gereken her iki iniş aracı öncüsü hakkında da soru işaretleri doğdu.

Yeni takvim ne? Çin ile rekabet süreci nasıl etkiliyor?

NASA’nın en iyimser takvimine göre Artemis III, bir gösteri uçuşu olarak 2027 yılında gerçekleştirilecek. Artemis 4 görevi 2028’in başlarında Ay’a inm