İstanbul’a yansıyacak ABD-İran anlaşması: Dört uçak Cenevre’ye gidiyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın kısa süre içinde imzalanmasını beklediğini açıkladığı ABD-İran mutabakat zaptının ayrıntıları ortaya çıktı. Sızdırılan metne göre Hürmüz Boğazı derhal ve geçiş ücreti alınmaksızın yeniden açılacak, İran’ın anlaşma şartlarına uyması halinde yaptırımlar kademeli olarak hafifletilecek. Bu gelişme, enerji piyasaları ve küresel ticaret üzerindeki etkileriyle İstanbul ve Türkiye’yi de yakından ilgilendiriyor.

Mutabakat zaptında neler var?

ABD basınından Axios’un, arabulucu ülkelerden birinin diplomatı ve bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı habere göre mutabakat zaptı, Hürmüz Boğazı’nın derhal ve herhangi bir geçiş ücreti alınmaksızın yeniden açılmasını öngörüyor. Anlaşma şartlarına uyulması halinde ise yaptırımların hafifletilmesi planlanıyor. Habere göre anlaşma, Lübnan da dahil olmak üzere mevcut ateşkesin 60 gün daha uzatılmasını içeriyor. Bu süre boyunca taraflar arasında nükleer müzakereler yürütülecek. Metinde İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokuna ilişkin bir çerçeve yer alsa da nükleer programa yönelik somut adımlar ikinci ve daha kapsamlı bir anlaşmaya bırakıldı.

Hamaney henüz onaylamadı

Arabulucu ülkelerden birinin diplomatı, Axios’a yaptığı açıklamada "ABD ve İran bir anlaşma metni üzerinde mutabık kaldılar" ifadelerini kullandı. Ancak diplomat, anlaşmanın hala nihai onay sürecinden geçmesi gerektiğini vurguladı. Konu hakkında bilgi sahibi iki kaynağa göre, Perşembe akşamı itibarıyla anlaşma İran tarafındaki üst düzey yetkililer tarafından onaylandı. Bununla birlikte anlaşmanın henüz ülkenin en üst karar mercii konumundaki İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney tarafından onaylanmadığı ifade edildi. Trump hafta sonu bir imza töreni düzenlenmesini beklediğini açıklarken, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tahran yönetiminin "henüz nihai bir karara varmadığını" söyledi.

Hazırlıklar başladı: Dört ABD uçağı yola çıktı

Haberde öne çıkan bir diğer kritik gelişme ise ABD Hava Kuvvetleri’ne ait dört C-17 nakliye uçağının Perşembe günü Avrupa’ya hareket etmesi oldu. Axios’a göre bu uçaklar, Başkan Yardımcısı JD Vance’in önümüzdeki günlerde Cenevre’de yapılması planlanan olası imza törenine katılması ihtimaline karşı ekipman taşıdı. Bu detay, Washington’un anlaşmanın imzalanacağı senaryoya yönelik somut hazırlık yaptığını gösteriyor. Geçici anlaşmanın, Çarşamba gecesi Katarlı arabulucu Ali Al-Thawadi ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasında saatler süren görüşmeler sonrasında şekillendiği kaydedildi. İki arabulucu ülkenin diplomatları ile iki ABD’li yetkiliye göre, görüşmeler sırasında Al-Thawadi’nin Trump’ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile birçok kez telefon görüşmesi gerçekleştirdiği ifade edildi.

Netanyahu’ya büyük şok

Trump’ın