Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, İstanbul’daki 3 Boyutlu Taşınmaz Yönetim Bilgi Sistemi çalışmalarının Haziran 2026 itibarıyla tamamlanacağını ve sistemin yakın zamanda kullanıma açılmasının planlandığını duyurdu. Şehirlerin dijital ikiz teknolojisiyle kentsel dönüşümden afet yönetimine kadar pek çok alanda kullanılacağı belirtildi.
Yıldız Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Fakültesi’nden Prof. Dr. Zeynep Işık, dijital ikizin sadece binaların ve yolların üç boyutlu görüntülendiği bir model olmadığını ifade etti. Sistemin; hava ve uydu görüntüleri, dronlar, lazer tarama sistemi olan lidarlar ve coğrafi bilgi sistemleriyle oluşturulduğunu belirten Işık, statik verilerin ardından sensörler aracılığıyla trafik, ulaşım, enerji veya su akışı gibi güncel verilerin de sisteme entegre edildiğini söyledi.
Yeni projeler dijital ortamda test edilecek
Dijital ikizlerin şehir planlamasında kritik bir rol oynadığını kaydeden Prof. Dr. Zeynep Işık, kentsel dönüşüm projelerinin hayata geçirilmeden önce farklı senaryolarla değerlendirilebileceğini vurguladı. Işık, "Kentsel dönüşüm projesini bir dijital ikiz üstünden bir şehre uyguladığımızda ortaya çıkabilecek olan sonuçları çok daha önceden görebilme şansı elde etmiş oluyoruz. Yani önce denemiş, sonra uygulamış oluyoruz" dedi.
Üretken yapay zekanın bu süreçteki etkisine değinen Işık, artık çok sayıda alternatif üzerinden farklı senaryoların kolaylıkla oluşturulabildiğini belirtti. Dijital ikiz sisteminin bir uçuş simülatörüne benzediğini söyleyen Prof. Dr. Işık, milyonların yaşadığı şehirlerde ulaşım kanallarının nasıl etkileneceğini ve afet durumlarında hangi kararların alınması gerektiğini bu modeller üzerinden anlayabildiklerini ifade etti.
Deprem ve sel senaryoları simüle edilebilecek
Teknolojinin afet yönetimindeki önemine dikkat çeken Prof. Dr. Zeynep Işık, deprem, sel veya yangın gibi felaketlerde dijital ikizlerin büyük katkı sağlayacağını dile getirdi. Yapı stokunun, zemin özelliklerinin, ulaşım kanallarının ve altyapının aynı model üzerinde entegre edilebileceğini belirten Işık, örneğin bir köprü ya da viyadükte hasar oluşması durumunda hangi alternatif yolların kullanılabileceğinin veya acil toplanma noktalarına nasıl gidileceğinin dijital ikiz üzerinden denenebileceğini açıkladı.
Yapay zeka entegrasyonunun afet sonrası müdahaleyi hızlandıracağını söyleyen Işık, uydu ve hava görüntülerinin yapay zeka modelleriyle incelenerek müdahale edilecek noktaların tespit edilebildiğini aktardı. Ayrıca erken uyarı sistemlerinin de bu süreçte değerlendirildiğini ekledi.
Akıllı şehirler strateji planı yürürlüğe girdi
Türkiye'de dijitalleşmenin mevzuat düzeyine ulaştığını belirten Prof. Dr. Zeynep Işık, 2030 Akıllı Şehirler Eylem ve Strateji Planı'nın yürürlükte olduğunu hatırlattı. Kamu kurumlarının artık projelerin çiziminden ziyade dijital verilerini talep ettiğini ifade eden Işık, "Dijitalleştiğimiz bu çağda bir model oluşturma, artık yapay zekanın da entegrasyonuyla zor bir şey değil" dedi.
