İstanbul Öğrencilerini İlgilendiren Af ve Yeni Düzenlemeler

Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığı'na sunulan 28 maddelik "Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi", uzun süredir beklenen öğrenci affını hayata geçiriyor. Teklif, İstanbul dahil tüm Türkiye'deki yükseköğretim sisteminde geniş kapsamlı değişiklikler öngörüyor.

Öğrenci Affı ve Kapsam Dışı Kalan Durumlar

TBMM Başkanlığı'na sunulan kanun teklifinin en dikkat çekici maddelerinden biri, aylardır öğrencilerin gündeminde olan öğrenci affı düzenlemesi oldu. Bu düzenlemeyle, daha önce aftan yararlanmamış, kendi isteğiyle kaydını sildiren veya ilişiği kesilen öğrencilerin 2026-2027 eğitim öğretim yılında üniversiteye yeniden dönmesinin önü açılıyor. Ancak terör, kasten öldürme, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu ticareti, intihal ve terör örgütleriyle iltisak nedeniyle ilişiği kesilenler af kapsamı dışında bırakılıyor.

Öğrenci affının yanı sıra azami öğrenim süresini dolduran ancak staj, uygulamalı eğitim veya intörnlük eğitimini tamamlayamayan öğrencilere de eğitimlerini tamamlama hakkı tanınıyor. Bu durum, özellikle İstanbul'daki tıp, mühendislik ve benzeri uygulamalı eğitim veren fakültelerde öğrenim gören binlerce öğrenci için önemli bir fırsat sunuyor.

Vakıf Üniversitelerine Yeni Yaptırımlar ve Akademik Düzenlemeler

Teklifte, vakıf üniversitelerine yönelik yeni yaptırımlar da yer alıyor. Mevzuata aykırı hareket eden vakıf üniversiteleri hakkında uyarıdan kontenjan kısıtlamasına, yeni bölüm açılmasının durdurulmasından faaliyet izninin kaldırılmasına kadar geniş yetkiler tanımlanıyor. Ayrıca mali yapısı bozulan veya usulsüz kaynak aktarımı yaptığı belirlenen üniversitelerin garantör üniversiteye devredilmesine ilişkin hükümler de düzenleniyor. Bu maddelerin, özellikle İstanbul'da yoğunlaşan vakıf üniversiteleri üzerinde önemli bir denetim mekanizması oluşturması bekleniyor.

Kanun teklifi, akademik sahteciliğe yönelik cezaları da ağırlaştırıyor. Başkası adına tez, makale veya akademik çalışma hazırlayan ya da buna aracılık eden akademisyenler meslekten çıkarılabilecek. Akademik unvan veya diploma elde etmek amacıyla sahte akademik çalışma yaptıranlara ise adli para cezası ve hapis yaptırımları öngörülüyor. Bu düzenleme, akademik etiğin korunması adına atılan önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Yükseköğretimde Diğer Önemli Değişiklikler

Teklif, yükseköğretim sisteminde birçok farklı alanda değişiklikler içeriyor:

• Üniversite Hastaneleri: Üniversiteler ile Sağlık Bakanlığı hastanelerinde uzmanlık eğitimi alan yabancı uyruklu hekimlerin döner sermaye ödemeleri netleştiriliyor. Ayrıca Sağlık Bakanlığı ile üniversitelerin birlikte kullandığı hastanelerde elde edilen gelirin yüzde 2,5’inin bilimsel araştırma ve AR-GE projelerine aktarılması hükme bağlanıyor.
• Öğretim Elemanları Özlük Hakları: YÖK Denetleme Kurulu üyelerinin özlük hakları güvence altına alınırken, yaş haddini doldurduktan sonra sözleşmeli olarak görev yapan öğretim üyelerinin ek ders, akademik teşvik ve geliştirme ödeneği gibi mali hakları korunuyor. YÖK’ün yaptığı uluslararası anlaşmalar kapsamında öğretim üyelerinin beş yıla kadar yurt dışında aylıklı görevlendirilmesinin de önü açılıyor.
• Akademiye Arşiv Araştırması: "7315 Sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’na" yönelik düzenleme ile yükseköğretim kurumlarında görev yapacak öğretim elemanları da güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulacak. Bu aşamadan sonra üniversite kadrolarına atanabilmeleri yasal şart haline getiriliyor.
• Teknoloji Transfer Ofisleri: Üniversitelerde geliştirilen buluşların ticarileştirilmesi amacıyla Teknoloji Transfer Ofisleri güçlendiriliyor. Patent haklarının bu ofislere devredilebilmesi, özel sektörle ortaklık kurulabilmesi ve gelir paylaşımına ilişkin yeni hükümler getiriliyor.
• Yurt Dışı Üniversite Kurma Yetkisi: Cumhurbaşkanı kararıyla devlet üniversitelerinin yurt dışında kampüs, fakülte, akademik birim ve eğitim programı açabilmesine imkan tanınıyor.
• İsim ve Yapı Değişiklikleri: Teklifle Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi’nin adı “İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi” olarak değiştirilirken, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’nde de fakülte ve enstitü yapısı yeniden düzenleniyor. Ayrıca birçok devlet üniversitesine yeni akademik kadro ihdas ediliyor.

AKP'nin TBMM Başkanlığı'na sunduğu bu 28 maddelik kanun teklifinin, önümüzdeki günlerde TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu’nda görüşülmesi ve özellikle öğrenci affı, vakıf üniversitelerine yönelik yaptırımlar, Cumhurbaşkanına verilen yeni yetkiler ve akademik sahteciliğe ilişkin ceza hükümleri nedeniyle sert tartışmalara sahne olması bekleniyor.