İsrail Doğu Kudüs'te ihaleyi duyurdu: Batı Şeria bölünüyor mu?

İsrail hükümeti, işgal altındaki Doğu Kudüs'te yer alan ve Batı Şeria'nın coğrafi bütünlüğünü tehdit ettiği belirtilen "E1" Yahudi yerleşim projesi için 1234 konutu kapsayan ilk inşaat ihalesini yayımladı. İsrailli sivil toplum kuruluşları Ir Amim, Bimkom ve Peace Now (Şimdi Barlaş), hükümetin Devlet Savcılığı aracılığıyla daha önce verdiği ön bildirim taahhüdünü ihlal ettiğini duyurdu.

İsrail yerleşim projesinde hukuki süreç devam ederken ihale geldi

İhale süreci, Kudüs Bölge Mahkemesi'nde projeyle ilgili hukuki sürecin sürdüğü ve devletin davacılara resmi yanıtını henüz sunmadığı bir dönemde gerçekleşti. Devlet Savcılığı'nın 19 Temmuz tarihinde, önümüzdeki 2-3 ay içinde E1 ile ilgili herhangi bir ihale yayımlanmayacağını ve bir karar alınması durumunda önceden haber verileceğini bildirmesine rağmen, hükümet hiçbir ön uyarı yapmadan ihaleyi duyurdu. Sivil toplum kuruluşları, davacıların durumu ancak ihalenin kutlandığı resmi bir duyuru aracılığıyla öğrendiğini belirtti.

E1 projesi kapsamında onaylanan toplam 3 bin 401 konutun ilk aşamasını oluşturan bu 1234 konutluk adımın, sahada geri dönülemez fiili durumlar yaratacağı ifade ediliyor. Bu gelişme, bölgedeki jeopolitik dengeleri ve iki devletli çözüm sürecini doğrudan etkileme potansiyeline sahip.

E1 projesinin kapsamı ve bölge üzerindeki etkileri neler?

Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) bünyesindeki Ayrım Duvarı ve Yahudi Yerleşke Birimleriyle Mücadele Heyeti, İsrail'in bu adımıyla projeyi "ilhak haritalarından çıkarıp fiilen uygulamaya koyduğunu" savundu. Yaklaşık 12 bin dönümlük bir alana yayılan E1 planı; konut, sanayi, turizm ve altyapı ağlarından oluşan entegre bir sistem içermeyi hedefliyor.

Projenin temel amacı olarak, Kudüs ile Maale Adumim Yahudi yerleşim birimi arasında bir bağlantı kurmak ve bölgeyi yeniden şekillendirmek gösteriliyor. Ancak uzmanlar ve kuruluşlar, bu hamlenin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) 2334 sayılı kararının açık bir ihlali olduğunu vurguluyor. Projenin uygulanmasıyla Kudüs'ün tecrit edilmesi, Filistinli ve Bedevi toplulukların kuşatılması ve Batı Şeria'nın kuzeyi ile güneyi arasındaki bağlantısının kesilmesi bekleniyor.

Tarihsel olarak 1999 yılında 12 bin dönüm Filintine toprağının gasbedilmesiyle başlayan süreçte, İsrail yönetimi uluslararası baskılar nedeniyle projeyi 30 yılı aşkın süredir ertelemişti. Başbakan Binyamin Netanyahu'nun Eylül 2025 tarihinde onayladığı bu plan, bölgedeki yerleşim dokusunu kalıcı olarak değiştirebilir.

İstanbul ve çevresindeki mülteci hareketliliği ve bölgesel güvenlik dinamikleri açısından, Orta Doğu'daki bu tür jeopolitik değişimler, Türkiye'nin sınır güvenliği ve göç politikaları üzerinde uzun vadeli dolaylı etkiler yaratabilir.