İngiltere ve Avrupa dizel yasağı için kriz masası kurdu

ABD Başkanı Donald Trump, dizel ihracatına yasak getirmeyi ciddi şekilde değerlendirdiklerini açıklayarak dünya genelinde enerji piyasalarını hareketlendirdi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise Avrupalı ortaklara mevcut taahhütlerdeki teslimatları hızlandırmaları ve ek kaynakları derhal hazır hale getirmeleri çağrısında bulundu.

ABD dizel ihracatını durdurabilir mi?

ABD Başkanı Trump, hafta sonu yaptığı açıklamada dizel ihracatına yasak getirme konusunu çok ciddi bir şekilde değerlendirdiklerini ifade etti. Trump'a göre, fazladan dizel varillerinin ABD içerisinde tutulması iç pazardaki pompa fiyatlarını düşürecek; bu durum Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde sürücülere, kamyonculara ve işletmelere doğrudan rahatlama sağlayacak. ABD, dünyaya günde 1,2 ila 1,5 milyon varil dizel ihraç eden kritik bir tedarikçi konumunda yer alıyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise bu ekonomik yükün yalnızca ABD'li çiftçi, kamyoncu ve işletmeler tarafından taşınmaması gerektiğini savundu. Argus Media baş ekonomisti David Fyfe de Amerikan arzının kesilmesinin uluslararası fiyatları fırlatacağı uyarısında bulundu.

İngiltere ve Avrupa kriz masası kurdu

ABD'den gelen bu sinyallerin ardından İngiltere ve Avrupalı ortaklar, olası bir yakıt yasağı karşısında kriz masası oluşturdu. İngiltere, perşembe günü Avrupalı mevkidaşlarıyla dizel rezervlerinin serbest bırakılması ihtimalini görüşmek üzere bir araya geldi. İngiltere Enerji Bakanı Martin McCluskey de bu görüşmeleri gerçekleştiren isimler arasında yer aldı.

İngiltere hükümet sözcüsü, çeşitli ve dirençli bir tedarik zincirine sahip olduklarını belirterek, fiyatların artmasının beklendiğini ancak olası bir dizel kıtlığı konusunda endişe edilecek bir durum bulunmadığını kaydetti. Avrupa Komisyonu sözcüsü ise ABD yönetimindeki üst düzey temaslar dahil olmak üzere dizel durumuyla ilgili yoğun görüşmelerin sürdüğünü bildirdi.

Küresel piyasalardaki baskı neden artıyor?

Küresel benzin ve dizel fiyatları, Şubat ayında İran'da başlayan savaşın ardından tırmanışa geçti. Dünyanın petrol ve gazının yaklaşık beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı'nın kapanması, petrolden elde edilen ürünlerin maliyetlerini artırdı. Ayrıca önemli bir tedarikçi olan Rusya'nın ihracat yasağı da fiyatlar üzerindeki baskıyı güçlendiriyor.

İngiltere özelinde ise durum oldukça hassas. Sürücü kuruluşu RAC verilerine göre İngiltere'de dizel fiyatları litre başına 200 peninin hemen altında seyrediyor. İngiltere'deki dört rafineri benzin talebini karşılayabilse de dizel ihtiyacını tek başına karşılamaya yetmiyor. Ulaştırma Bakanlığı verilerine göre, Haziran sonu itibarıyla İngiliya yollarında 15,1 milyon dizel araç bulunurken, bu sayı bir önceki yıl 15,7 milyon seviyesindeydi. Dizel otomobil sayısı ise 10,4 milyondan 9,8 milyona geriledi.

İstanbul ve çevresindeki lojistik ağları için de küresel dizel fiyatlarındaki bu dalgalanma, nakliye maliyetlerini doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor.