Hazine'nin KÖİ Borç Üstlenimi 21.6 Milyar Doları Buldu

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kamu özel işbirliği (KÖİ) modeli kapsamında verilen borç üstlenim taahhüdü, Strateji ve Bütçe Başkanlığı verilerine göre, 2025 yılı sonu itibarıyla yaklaşık 21.6 milyar dolara ulaştı. Bu tutar, muhalefet partileri tarafından Hazine'ye ek yük getirdiği gerekçesiyle sıkça eleştirilen yap-işlet-devret (YİD) projelerinin finansmanında önemli bir yer tutuyor.

İstanbul ve Marmara Bölgesi'ni Etkileyen Projeler

Borç üstlenim taahhüdü verilen projeler arasında İstanbul ve Marmara Bölgesi'ni doğrudan ilgilendiren önemli altyapı yatırımları bulunuyor. Aralık 2012'de borç üstlenim anlaşması yapılan Avrasya Tüneli'nin toplam proje maliyeti 1.2 milyar dolar olup, kredi tutarı 960 milyon dolar olarak kaydedildi. Haziran 2015 tarihli Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu (İzmit Körfez Geçişi dahil) projesinin toplam maliyeti 6.3 milyar dolar, kredi tutarı ise 4.9 milyar dolar seviyesinde.

Kuzey Marmara Otoyolu projesinin farklı kesimleri de bu taahhütlerin önemli bir parçası. Eylül 2019 tarihli Kurtköy-Akyazı Kesimi'nin proje maliyeti 3.6 milyar dolar, kredi tutarı 2.8 milyar dolar. Kınalı-Odayeri Kesimi'nin proje maliyeti 2.1 milyar dolar, kredi tutarı 1.5 milyar dolar. Odayeri-Paşaköy Kesimi (3. Boğaz Köprüsü dahil) için ise Aralık 2021 ve Ekim 2024 tarihlerinde iki ayrı borç üstlenim anlaşması yapıldı. Bu kesimlerin proje maliyetleri sırasıyla 3.4 milyar dolar ve 509.4 milyon dolar iken, kredi tutarları 1.1 milyar dolar ve 405 milyon dolar olarak belirtildi.

Yeni Borç Üstlenim Anlaşmaları ve Toplam Tutar

Geçtiğimiz yıl üç yeni borç üstlenim anlaşması daha imzalandığı belirtildi. Strateji ve Bütçe Başkanlığı verilerine göre, 2025 yılı içinde Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Çeşmeli-Kızkalesi Otoyolu Çeşmeli-Kızkalesi Kesimi için 884 milyon 66 bin 610 Euro, Antalya-Alanya Otoyolu Projesi için 1 milyar 700 milyon Euro ve Ankara-Kırıkkale-Delice Otoyolu Projesi için 973 milyon 769 bin 434 Euro tutarında borç üstlenim taahhüdü verildi. Bu yeni anlaşmalarla birlikte, 2012'den bu yana KÖİ projeleri kapsamında verilen toplam borç üstlenim taahhüdü 21 milyar 575 milyon 344 bin 860 dolara ulaşmış durumda.

Bu projelerin finansmanında Hazine'nin verdiği borç üstlenim taahhütleri, gelecekteki bütçe yükümlülükleri açısından önem taşıyor. Özellikle büyük altyapı projeleri, işletme garantileri ve döviz bazlı sözleşmeler nedeniyle Hazine üzerinde potansiyel riskler oluşturuyor.