Hazar Denizi'nde Yeni Strateji: İran ve Rusya'dan Ortak Hamle
ABD merkezli The New York Times gazetesi, İsrail’in İran’a yönelik son saldırılarının ardından Hazar Denizi’nin Rusya ile İran arasındaki stratejik öneminin arttığını yazdı. Haberde, Batı yaptırımları altında bulunan iki ülkenin, hem ticari hem de askeri sevkiyatlarda Hazar hattını giderek daha yoğun kullandığı belirtiliyor. Bu durum, İstanbul gibi ticaretin kalbi olan bir şehir için de yeni fırsatlar ve riskler anlamına gelebilir.
İran ve Rusya Neden Hazar Rotasını Tercih Ediyor?
Gazeteye konuşan ABD'li yetkililer, Rusya’nın Hazar Denizi üzerinden İran’a insansız hava aracı parçaları gönderdiğini öne sürdü. İsmi açıklanmayan yetkililer, bu sevkiyatların İran’ın son çatışmalarda kaybettiği drone kapasitesini yeniden inşa etmesine yardımcı olduğunu savundu. İran Gıda Sanayicileri Birliği Başkanı Mohammad Reza Mortazavi’nin açıklamasına göre, temel gıda ithalatı aktif biçimde Hazar rotasına kaydırılıyor. Rus liman verileri ve ticaret yetkililerinin açıklamaları da Hazar’daki taşımacılık hacminin son aylarda hızlı biçimde arttığını gösteriyor.
Hazar Denizi'nin Avantajları Neler?
Haberde, Basra Körfezi’nin aksine ABD’nin Hazar Denizi’nde gemileri durdurma veya denetleme yetkisine sahip olmadığına dikkat çekiliyor. Çünkü bölgeye yalnızca kıyıdaş beş ülkenin erişimi bulunuyor. Paris merkezli Sciences Po öğretim üyesi Nicole Grajewski, “Yaptırımlardan kaçmak ve askeri sevkiyat yapmak için ideal bir yer düşünülürse, Hazar tam olarak böyle bir bölge” değerlendirmesinde bulunuyor. RusIranExpo Başkanı Alexander Sharov ise Hazar’daki kargo hacminin bu yıl iki katına çıkabileceğini öngörüyor.
Türkiye Açısından Hazar Denizi Ne Anlama Geliyor?
Moskova ile Tahran’ın yaklaşık 20 yıldır Baltık Denizi’nden Hint Okyanusu’na uzanan 7 bin 200 kilometrelik bir ticaret koridoru oluşturmayı planladığı belirtiliyor. Projeyle Batı kontrolündeki ticaret yollarının bypass edilmesi hedefleniyor. Bu durum, Türkiye’nin de bölgesel ticaret dinamiklerindeki rolünü yeniden değerlendirmesine neden olabilir. İstanbul, bu yeni ticaret rotasında önemli bir lojistik merkez haline gelebilir.
Yazar
Hakan Aydın, İstanbul siyasetini ve yerel yönetimleri yakından takip eden deneyimli muhabir. Belediye gündeminden şehir politikalarına kadar kente dair haberleri ilk elden aktarıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
İran ve Rusya arasındaki Hazar Denizi ticaretinin artmasının nedeni ne?+
Temel neden, Batı yaptırımlarının her iki ülkeyi de alternatif ticaret yolları aramaya itmesi. Hazar Denizi, ABD'nin denetiminin sınırlı olması nedeniyle yaptırımlardan kaçınmak için ideal bir rota sunuyor. Ayrıca, Orta Doğu'daki istikrarsızlık da bu rotanın cazibesini artırıyor.
ABD bu duruma nasıl tepki veriyor?+
ABD'li yetkililer, Rusya'nın Hazar üzerinden İran'a İHA parçaları gönderdiğini iddia ediyor ve bu durumun İran'ın askeri kapasitesini güçlendirebileceği endişesini taşıyor. Ancak, Hazar Denizi'ndeki sınırlı yetkileri nedeniyle doğrudan müdahale edemiyorlar.
Bu gelişmeler İstanbul ve Türkiye için ne gibi fırsatlar veya tehditler oluşturuyor?+
İstanbul, yeni ticaret rotasında lojistik bir merkez haline gelebilir. Ancak, bölgedeki artan askeri hareketlilik ve siyasi gerilimler de risk oluşturabilir. Türkiye'nin, bu yeni ortamda dengeli bir politika izlemesi gerekiyor.
