Gebze'de MESEM araştırması: Çocuklar şiddet görüyor

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) verilerine göre, 2013 yılından bu yana en az 852 çocuk çalışırken yaşamını yitirdi. İSİG raporu, Türkiye genelindeki iş cinayetlerinde çocukların ağır şartlar altında hayatını kaybettiğini ortaya koyarken, Gebze'de gerçekleştirilen MESEM araştırması ise çocukların sistematik şiddet ve uzun çalışma saatlerine maruz kaldığını belgeledi.

İş cinayetlerinde çocuk sayısı ve sektör dağılımı nasıl?

İSİG verilerine göre, 2013-2026 yılları arasında hayatını kaybeden 852 çocuğun 730'u erkek, 122'si ise kız çocuğu olarak kaydedildi. Yaşamını yitirenlerin 98'i mülteci veya göçmen statüsündeydi. Yaş gruplarına bakıldığında ölenlerin 291'inin 5-14 yaş, 561'inin ise 15-17 yaş grubunda olduğu görüldü. Ölümlerin sektör bazlı dağılımında yüzde 52 ile tarım ve orman, yüzde 13 ile inşaat ve yol, yüzde 8 ile konaklama, yüzde 7 ile metal ve yüzde 3 ile gıda işkolu ilk sıralarda yer aldı.

Gebze'deki MESEM araştırmasında hangi sonuçlar çıktı?

Öğrenci Sendikası tarafından hazırlanan MESEM Raporu kapsamında, Gebze bölgesinde sisteme kayıtlı 14-18 yaş arasındaki 926 öğrenciyle anket yapıldı. Araştırma sonuçları, çocuk işçiliğinin boyutlarını gözler önüne serdi. Ankete katılan öğrencilerin yüzde 58,1'i haftanın yedi günü çalıştığını, yüzde 70,9'u ise günde 12 saatten fazla mesai yaptığını beyan etti. İş kazası verilerinde ise çarpıcı bir tablo mevcut: Öğrencilerin yüzde 90,5'i iş kazası geçirdiğini belirtirken, bu kaza geçirenlerin yüzde 89,9'u hastaneye dahi götürülmedi.

Eğitim süreçlerine dair veriler de oldukça kritik. Katılımcıların yüzde 88,9'u iş yerlerinde düzenli denetim yapılmadığını, yüzde 91,4'ü ise meslek alanı dışında çalıştırıldığını ifade etti. Ayrıca öğrencilerin yüzde 89,6'sı okula düzenli devam edemediğini bildirirken; yüzde 97,8'i küfür veya hakarete, yüzde 96,8'i ise fiziksel şiddete maruz kaldığını dile getirdi.

Uzmanlar çocuk işçiliği hakkında ne diyor?

Araştırmacı-yazar Özgür Hüseyin Akış, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu sonrası piyasanın ihtiyaçları doğrultusunda bir dönüşüm yaşandığını belirtti. Akış, "MESEM çocukları ucuz işgücü haline getirdi. Bu modelle piyasanın gereksinimi olan nitelikli işgücünün yetiştirilmesi amaçlandı. Aslında kalifiye ara eleman adı altında ucuz işgücü yetiştirmenin yolu açıldı" dedi.

Çocuk İşçiliği ile Mücadele Ulusal Programı'nın yürütüldüğü 2017-2023 döneminde MESEM'in yaygınlaşmasının çelişkili olduğunu vurgulayan Akış, "Devlet destekli çocuk işçiliği, çocuk iş cinayetlerini de artırıyor. 2023 yılından bugüne MESEM'li en az 20 çocuk iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi" ifadelerini kullandı. Akış ayrıca çözüm için, "Yoksulluğun ortadan kaldırılması için kamucu ekonomik modelin kurulması ve eğitimin eşit, parasız, kamusal hak temelinde yeniden belirlenmesi çocuk işçiliğiyle mücadelenin olmazsa olmazıdır" diyerek konuştu.

Gebze gibi sanayi bölgelerinin yoğun olduğu Kocaeli ve çevresinde, bu tür araştırmalar bölgedeki üretim modellerinin ve denetim mekanizmalarının çocuk hakları üzerindeki doğrudan etkisini göstermesi açısından büyük önem taşıyor.