Eğitim-İş Eski Başkanı Demir'e 34 Bin TL Manevi Tazminat

Anayasa Mahkemesi (AYM), Eğitim-İş Eski Genel Başkanı Veli Demir'e FETÖ'nün 15 Temmuz Darbe Girişimi sonrasında yaptığı sosyal medya paylaşımı nedeniyle verilen cezanın ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine karar verdi. Mahkeme, Demir'e 34 bin TL manevi tazminat ve 40 bin 664 TL yargılama gideri ödenmesine hükmetti. Bu karar, İstanbul ve tüm Türkiye'de ifade özgürlüğünün kapsamını ve sınırlarını yeniden gündeme taşıdı.

Veli Demir'in Paylaşımı ve Yargı Süreci

Eğitim-İş Eski Genel Başkanı Veli Demir, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası sosyal medya hesabından bir paylaşım yapmıştı. Paylaşımında darbe girişimini kınayan Demir, dönemin hükümetinin politikalarını da eleştirmişti. Demir'in paylaşımında, "İleri demokrasi söylemi ile ülkeyi faşizan bir şekilde yönetenler ortağınız olan darbecilerinizi de alınız ve gidiniz. Bizler Atatürk cumhuriyetinden yana eğitim emekçileri olarak darbe girişimini kınıyor ve tepki ile karşılıyoruz. Kendisi de bir darbe ürünü olan, tarihimizin en ırkçı, gerici, bölücü Neo-Osmanlıcı hükümetiyle neredeyse her gün karşı karşıya gelmemiz bile bir darbe girişimini hoş karşılamamızı sağlayamaz. Darbeci faşizan hükümete de buradan bir kez daha sesleniyoruz: Demokrasinin yegane teminatı, hukukun, demokrasinin egemen olduğu, halkımızın işçi ve emekçilerin insanca yaşam koşullarına ulaştıkları, özgür, laik ve uygar bir toplum olmayı başarmaktır" ifadeleri yer almıştı.

Bu paylaşım üzerine Konya Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatılan Demir, 19 Temmuz 2019 tarihinde "Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini alenen aşağılama" suçundan 5 ay hapis cezasına çarptırılmış, ancak cezanın ertelenmesine karar verilmişti. Demir'in kararı istinaf etmesi üzerine talep 2021'de reddedilmiş ve karar 2022'de onanmıştı.

Anayasa Mahkemesi'nin Gerekçeli Kararı

Veli Demir, 2022 yılında Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunmuştu. AYM, Aralık 2025'te başvuruyu karara bağlayarak taraflara önceki gün tebliğde bulundu. Yüksek Mahkeme, ceza veren mahkemenin paylaşımın bütününü değerlendirmeyip, "Kendisi de bir darbe ürünü olan, tarihimizin en ırkçı, gerici, bölücü Neo-Osmanlıcı hükümeti" ile "Darbeci faşizan hükümete de buradan bir kez daha sesleniyoruz" ifadelerini bağlamından kopardığını belirtti.

AYM, gerekçeli kararında, "Düşüncelerin açıklanmasının, yayılmasının devlet yetkililerini veya toplumun önemli bir bölümü için rahatsız edici olsa dahi ifade özgürlüğünün koruması altında olduğunu" vurguladı. Ayrıca, "Bir düşünce açıklamasının ifade özgürlüğü kapsamında kalıp kalmadığı değerlendirilirken söz konusu ifadelerin tutarlı, isabetli ya da rahatsız edici olup olmadıkları belirleyici olmaz. Söz konusu ifadelerin bir bağlam içerisinde şiddeti teşvik etmeden ya da şiddeti övüp onaylamadan veya nefret söylemine dönüşmeden dile getirilip getirilmediğinin değerlendirilmesi gerekmektedir" değerlendirmesinde bulundu. Bu karar, Türkiye'de toplumsal ve siyasal eleştirilerin ifade özgürlüğü kapsamındaki yerini güçlendiriyor.

Kararın Hukuki ve Toplumsal Yankıları

Anayasa Mahkemesi'nin bu kararı, özellikle sosyal medya üzerinden yapılan eleştirel paylaşımların hukuki sınırları açısından emsal teşkil edebilir. Karar, devlet yetkililerini veya kamuoyunu rahatsız eden düşüncelerin dahi, şiddeti teşvik etmediği veya nefret söylemi içermediği sürece ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ilkesini pekiştiriyor. Bu durum, İstanbul'daki bireylerin sosyal medya paylaşımları da dahil olmak üzere, düşüncelerini ifade etme özgürlükleri açısından önemli bir güvence olarak yorumlanıyor.