Çocuk Suçlarında Ailelere Ceza Kesilir mi? Uzmanlar Cevapladı

Türkiye'de son dönemde çocukların karıştığı suçların ardından ailelerin sorumluluğu ve olası cezai yaptırımları gündeme geldi. Bartın'da yaşanan 13 yaşındaki G. Ö.'ye yönelik istismar olayında annesi T. Ö.'nün tutuklanması, bu tartışmaları alevlendirdi. Peki, çocuk suçlarında aileler ne kadar sorumlu tutulabilir?

Çocuk Suçlarında Ailelerin Ceza Sorumluluğu Var mı?

Türk-Alman Üniversitesi Ceza Hukuku Anabilim Dalı'ndan Prof. Dr. Ali Kemal Yıldız, ceza sorumluluğunun şahsi olduğunu vurgulayarak, aile yükümlülüklerinin ihmal edildiği durumlarda anne ve babanın yargılanmasının doğru olduğunu belirtiyor. Yıldız, "Bir çocuğun uzun süre istismara uğradığı iddialarında ailelerin dikkat ve gözetim yükümlülüğü tartışılır. Çocuğun yaşadıklarını görüp öngörmelerine rağmen göz yumulduysa sorumluluk gündeme gelir" dedi.

Okul saldırılarında saldırganların ailelerinin tutuklanması da benzer tartışmaları beraberinde getirmişti. Prof. Dr. Yıldız, "Evde çok sayıda silah bulunuyor ve çocuğun bunlara ulaşmasını engelleyecek bir tedbir alınmıyorsa, anne ya da babanın sorumluluğu gündeme gelir. Çocuk suç işledi diye değil, silaha ulaşmasını engelleyecek tedbir alınmadığı için sorumluluk doğar" şeklinde konuştu. Ancak Yıldız, her durumda ailelerin doğrudan sorumlu tutulamayacağını da ekledi: "Bir çocuk okulda bıçakla arkadaşını yaralarsa, burada doğrudan anne babanın kusurundan söz edilemez."

Ailelerin Yükümlülükleri Neler?

Prof. Dr. Yıldız, Türk Ceza Kanunu'nun 233/1’inci maddesinin aile bireylerinin özellikle çocuklara karşı yerine getirmekle yükümlü olduğu bakım, eğitim, gözetim ve destek sorumluluklarını düzenlediğini hatırlattı. Bu madde yalnızca maddi ihtiyaçların karşılanmasını değil, çocuğun fiziksel, psikolojik ve sosyal olarak korunmasını da kapsıyor. Ankara Barosu Çocuk Hakları Merkezi Başkanı Avukat Cemile Didem Karaboğa ise ailelerin ancak suça iştirak etmesi ya da azmettirmeleri halinde sorumluluğunun doğabileceğini ifade ediyor. Karaboğa, "Yalnızca çocuk suç işledi diye anne-babaya otomatik olarak ceza verilemez. Anne ya da babanın çocuğu suça yönlendirmesi, azmettirmesi, doğrudan kusurunun bulunması halinde durum farklı değerlendirilir" dedi.

Karaboğa, çocukların korunmasında sorumluluğun yalnızca aileye yüklenemeyeceğini, devletin önleyici sorumluluğunun da göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı. Çocukların korunması için öğretmenlerin, sosyal hizmet mekanizmalarının ve ilgili kurumların etkin şekilde çalışması gerekiyor. Ayrıca, Türk Medeni Kanunu'nun anne ve babanın gözetim yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde tazminat sorumluluğunu düzenlediğini ancak bunun, cezai sorumlulukla aynı şey olmadığını da belirtti.

Çocuklarda Erken Uyarı Sinyalleri Nelerdir?

TBMM Şanlıurfa ve Kahramanmaraş Okul Olayları ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu’nda konuşan İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Alperen Bıkmazer, suça sürüklenen çocuklarda erken uyarı işaretlerinin gözden kaçırılmaması gerektiğini vurguladı. Bıkmazer, "Eğer şiddet temalı, ölüm temalı paylaşımlar varsa bu çocuklara bir kırmızı bayrak eklemekte fayda var" dedi. Ayrıca, sosyal medyadan tehditvari paylaşımlar, ani davranış değişikliği, ani okul reddi, ani içe kapanma, uyku-uyanıklık döngüsündeki ani bozulmalar gibi durumların önemli bir psikiyatrik bozukluğun belirtisi olabileceğini ve çocuğun tedaviye yönlendirilmesi gerektiğini belirtti. Bıkmazer, kişisel bilgisayara daha erken sahip olan çocuklarda cinsel suçların daha fazla görüldüğünü, bunun nedeninin denetim eksikliğinden kaynaklandığını da sözlerine ekledi.

İstanbul'da yaşayan aileler için bu bilgiler, çocuklarının davranışlarını gözlemleme ve olası risklere karşı önlem alma konusunda önemli bir rehber niteliği taşıyor. Çocuklarınızda ani davranış değişiklikleri fark ederseniz, uzmanlardan yardım almaktan çekinmeyin.