Büyük Taarruz'un 104. yılında zaferin stratejik önemi

Tarihçi Prof. Dr. Mehmet Emin Elmacı, 30 Ağustos 1922 tarihinde kazanılan Büyük Taarruz zaferinin Sevr Antlaşması'nı çökerttiğini ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna zemin hazırladığını ifade etti. 26 Ağustos'ta başlayan süreç, Türk ordusunun kesin bir askeri başarı elde ederek yeni bir devletin temellerini atmasını sağladı.

Büyük Taarruz nasıl kazanıldı?

26 Ağustos tarihinde topçu atışlarıyla başlatılan Büyük Taarruz, 30 Ağustos'ta kesin zaferle sonuçlandı. Askeri operasyonun seyri, Yunan cephesinin iki gün içerisinde yarılmasıyla hız kazandı. 28 Ağustos tarihinde düşman birliklerinden temizlenen Afyon karargâhına taşındı ve burada düşmana vurulacak ölümcül darbe planlandı. 29 Ağustos itibarıyla yoğun çatışmalar yaşanırken, teknik yetersizlikler nedeniyle son tablo sabahın ilk saatlerinde netleşti.

Zaferin kritik anlarında Mustafa Kemal Paşa; İsmet ve Fevzi Paşa'yı toplantıya çağırdı. Sabah 6.30 sularında Batı Orduları Komutanı İsmet Paşa, birliklerine "Düşmanı çembere al ve imha et" emrini verdi. Bu emirde ayrıca Aslıhanlar Meydan Muharebesi'nin her iki ordunun bütün kuvvetleriyle sonuçlandırılması, Dumlupınar'ın tamamen kesilmesi ve İzmir istiklamında takibin devam etmesi talimatları yer aldı. Saat 17.00 sularında başlayan imha taarruzuyla birlikte, Türk birlikleri batıya doğru 15-20 kilometre kaydırıldı.

Mustafa Kemal Paşa'nın kritik emirleri

Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, saat 18.30'da Zafertepe üzerinden 9. Alay aracılığıyla 5. Kafkas Tümeni'ne bir emir gönderdi. Bu emirde tümenin süngü hücumu ile düşmanı atması ve Adatepe'yi mutlaka ele geçirmesi istendi. Saat 23.30'da ise 126. Alay, bomba ve süngü hücumuyla Yunan ordusunu tutundukları son mevziden tamamen çıkardı. İstanbul merkezli haber kaynaklarına göre, bu zaferin yankıları tüm dünyada hissedildi.

Zaferin siyasi ve hukuki sonuçları nelerdir?

Prof. Dr. Mehmet Emin Elmacı, Başkumandanlık Meydan Muharebesi'nin sadece askeri bir başarı olmadığını, aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu felsefesinin dayanağı olduğunu vurguladı. Elmacı, "30 Ağustos aynı zamanda ‘yeni Türk devletini kuran’ zafer olarak tarihe geçti" dedi. Ayrıca bu zaferin, saltanatın kaldırılması ve Cumhuriyet'in ilanı için gereken ideolojik ve siyasi gücü sağladığını belirtti.

Elmacı, Atatürk'ün zafer öncesinde barış için çaba gösterdiğini hatırlatarak, Temmuz başında Fethi Bey'i Avrupa devletlerine (İtalya, Fransa ve İngiltere) gönderdiğini ancak Londra'dan gelen isteksiz tavırların Mustafa Kemal Paşa'yı Büyük Taarruz'a mecbur bıraktığını ifade etti. Zaferin en büyük kazanımı olarak ise Sevr Antlaşması ile Türkleri Anadolu'dan atmayı hedefleyen emperyalist güçlerin sisteminin çökertilmesi gösterildi.

İstanbul ve çevre illerdeki vatandaşlar için bu tarih, milli bağımsızlığın simgesi olarak her yıl coşkuyla kutlanmaktadır. Zaferin ardından İzmir yönüne doğru çekilen ordunun yol boyunca neden olduğu yıkım ise tarihe bir mezalim olarak geçmiştir.