Beyaz ette sıra marketlerde: İstanbul’da 10 milyon lira ceza kesildi

Beyaz et sektöründe 13 büyük üretici firmaya kayyım atanmasının ardından Ticaret Bakanlığı, İstanbul’daki ulusal ve yerel zincir marketlere yönelik fahiş fiyat denetimi gerçekleştirdi. Denetimlerde usulsüz fiyat artışı yaptığı belirlenen marketlere toplam 10 milyon 114 bin 595 lira idari para cezası kesildi.

Beyaz et fiyatlarındaki artışın perde arkası ne?

Sene başından bu yana beyaz et fiyatlarına peş peşe 3 zam gelirken toplam artış yüzde 30 civarında kaydedildi. Sektör, son iki yıldır rekabet soruşturmaları ve yüksek para cezalarıyla mücadele ediyor. Hükümet, bir yandan üreticilere denetim kayyımı atarken diğer yandan Ticaret Bakanlığı aracılığıyla zincir marketlere ceza yağdırdı.

Ekonomist Güldem Atabay, gelişmeleri değerlendirirken esas sorunun Türkiye ekonomisinin genel maliyet enflasyonu olduğunu vurguladı. Atabay, “Gıda fiyatları polis operasyonlarıyla ve baskınlarla değil, maliyetlerin düşmesi, verimliliğin artması ve öngörülebilir bir yatırım ortamının oluşmasıyla geriler. Üreticiyi potansiyel suçlu, yatırımcıyı potansiyel örgüt üyesi gibi gören anlayış ise fiyatları düşürmekten çok yatırım iştahını azaltıyor” ifadelerini kullandı.

Üretim maliyetleri neden bu kadar yüksek?

Tarım yazarı Gazi Kutlu, Türkiye’de kırmızı et ve beyaz et tüketiminin gelişmiş ülkelerin oldukça gerisinde olduğuna dikkat çekti. Türkiye’nin Avrupa ülkeleri arasında et tüketiminde son sıralarda yer aldığını belirten Kutlu, “Türkiye’de üretim maliyetleri çok yüksek. Öncelikle üreticinin desteklenmesi ve vatandaşın satın alma gücünün artırılması gerekiyor. Taşıma suyla değirmen dönmez” dedi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, çiftçinin maliyetlerindeki artış eğiliminin sürdüğünü ortaya koydu. Mayıs 2026’ya ait Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım ÜFE), bir önceki aya göre yüzde 0.61 oranında yükseldi. Yıllık bazda üretici enflasyonu yüzde 43.08’e ulaşırken, 12 aylık ortalamalara göre artış yüzde 41.54 olarak kaydedildi.

Hangi ürün gruplarında fiyat artışı zirve yaptı?

Tarım ÜFE verilerine göre aylık artış oranının en yüksek olduğu ana grup, yüzde 7.43 ile “balık ve diğer balıkçılık ürünleri; su ürünleri; balıkçılık için destekleyici hizmetler” oldu. Yıllık bazda ise zirveye yüzde 70.50 ÜFE artışıyla tek yıllık bitkisel ürünler yerleşti. Alt gruplar incelendiğinde “sebze, kavun-karpuz ile kök ve yumrular” grubu, yıllık yüzde 113.35’lik rekor bir artış kaydetti. Bu grubu yüzde 42.62’yle “pirinç hariç tahıllar, baklagiller ve yağlı tohumlar” takip etti.

Ekonomistler, fiyat artışlarının temel nedeninin yüksek üretim maliyetleri olduğunu ve yapısal çözümler yerine soruşturma yöntemlerine başvurulmasının kalıcı bir çözüm getirmeyeceğini belirtiyor. İstanbul’daki market denetimleri, bu tartışmaların odağında