Arnavutluk'ta Trump Ailesi Projesine Büyük Protesto Dalgası

ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner'in başında bulunduğu Affinity Partners şirketinin Arnavutluk'ta planladığı lüks tatil merkezi projesi, başkent Tiran ve ülke genelinde geniş çaplı protestolara yol açtı. Özellikle flamingolar, foklar ve deniz kaplumbağalarının yuvalama alanlarına ev sahipliği yapan koruma altındaki Vjosa-Narta lagünü ile ıssız Sazan Adası'nı kapsayan proje, çevrecilerin ve yerel halkın sert tepkisini çekti.

On Binler Tiran Sokaklarında: "Projeyi İptal Edin!"

Geçtiğimiz cumartesi günü başkent Tiran'da düzenlenen gösterilere on binlerce kişi katıldı. Çevre örgütlerinin çağrısıyla ülke genelinden gelen aktivistler ve yerel halk, öğlen saatlerinde Tiran'ın yaklaşık 150 kilometre güneybatısındaki Vjosa-Narta lagününe akın etti. Protestocular, kırmızı Arnavut bayrakları ve hareketin sembolü haline gelen şişme flamingolar taşıyarak "Projeyi iptal edin!" sloganları attı. Başkent Tiran'ın merkezinde ise "İvanka eve git" ve "Arnavutluk satılık değil" yazılı pankartlarla hükümet binasına yürüyen kalabalıklar, projeye karşı şimdiye kadarki en büyük gösteriyi gerçekleştirdi.

Göstericilerin hedefinde, proje konusunda ısrarlı açıklamalar yapan ve son dönemde İsrail'e yakınlığıyla dikkat çeken Başbakan Edi Rama da vardı. Bazı pankartlarda Başbakan Rama'nın da protesto edilmesi dikkat çekti. Rama, geçtiğimiz ocak ayında İsrail'e yaptığı ziyaret sırasında Ağlama Duvarı'nda dua etmiş ve parlamentoda (Knesset) yaptığı konuşmada İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun karşısında konuşmaktan heyecan duyduğunu, küçük oğlunun ileride Yahudiliği seçebileceğini iddia etmişti.

Başbakan Rama'dan "Dış Güçler" İddiası

Başbakan Edi Rama, Euronews'e verdiği söyleşide, projeye yönelik muhalefetin, Arnavutluk'taki gerginlikleri körüklemek amacıyla "botlar, antisemitik söylemler ve hasmane dış güçler" tarafından büyütüldüğünü öne sürdü. Rama, kim olduklarını belirtmeden, kamuoyundaki hoşnutsuzluktan faydalanmaya çalışan dış aktörlerin Tiran'a karşı koordineli bir saldırı başlattığını ve "İsrail ve Arnavutluk düşmanları" tarafından bazı spekülasyonların dolaşıma sokulduğunu iddia etti. Protestocuların niyetlerini anladığını belirten Rama, buna karşılık çevre koruma ve ülkesinin İsrail'le ilişkileri etrafındaki toplumsal duyarlılığı istismar etmek için düşmanca strateji izleyen aktörler bulunduğunu ve bu "iyi niyetli" endişeleri "silaha dönüştürdüklerini" savundu. Rama, huzursuzluğa rağmen gösterilerin, bu yatırımın geleceğini tek başına belirlemeyeceğini ve Arnavutluk makamlarına henüz nihai bir teklif sunulmadığını da kaydetti.

Uluslararası Tepki ve Çevre Duyarlılığı

Arnavutluk'taki protestoların yanı sıra, yurt dışında yaşayan Arnavutlar da bulundukları ülkelerde gösteriler düzenledi. Yunanistan'ın başkenti Atina'da ve İtalya'nın Milano kentinde de Arnavutluk'taki turizm tesisi yapılması planlanan alanları korumak amacıyla protesto gösterileri gerçekleştirildi. Vjosa-Narta Koruma Alanı, aralarında flamingo ve tepeli pelikanların da bulunduğu 248 kuş, 100 balık ve 770 bitki türü olmak üzere 2 bin 300'den fazla çeşidi barındıran, Adriyatik'teki en önemli kıyı habitatlarından bazılarına ev sahipliği yapıyor. Bu nedenle söz konusu gösteriler için "Flamingo Devrimi" nitelemesi de yapılıyor.

Kushner ve İsrail İlişkisi Endişeleri

Jared Kushner'ın Affinity Partners şirketine ilk yatırım Suudi Arabistan'ın Kamu Yatırım Fonu'ndan gelmiş, onu Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri takip etmişti. Kushner'ın siyasi ve ticari kimliğinin en kritik parçalarından birinin İsrail olduğu belirtiliyor. Affinity Partners, 2023 yılında İsrailli araç kiralama ve finans şirketi Shlomo Group'un yüzde 15'ini satın aldı. Bu holdingin bünyesindeki Shmeltzer Holdings'in, İsrail donanmasına gemiler üreten Israel Shipyards askeri tersanelerinin ortaklarından biri olması dikkat çekiyor. Bazı Arnavutlar, Sazan Adası'nda inşa edilecek mülklerin büyük oranda İsrailliler tarafından alınacağını ve buranın zamanla, Güney Kıbrıs'ta olduğu gibi bir İsrail kolonisine dönüşmesinden endişe ettiklerini dile getiriyor.