ABD ve İran 14 maddede mutabakata vardı: Asıl süreç şimdi başlıyor

ABD ve İran, Pakistan arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerin ardından 14 maddelik bir mutabakata vardı. ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalanan belge, savaşın durdurulması ve sorunların görüşmelerle çözülmesini öngörüyor. Mutabakat, küresel enerji piyasalarını ve bölgesel dengeleri yakından ilgilendirirken, İstanbul gibi büyük ticaret merkezlerinde de ekonomik yansımalarının olması bekleniyor.

14 maddelik mutabakatın detayları neler?

Mutabakat metni, Lübnan dahil savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı’nın açılması ve ABD’nin İran’a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi kritik maddeleri içeriyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), dün itibarıyla deniz ablukasının kaldırıldığını duyurdu. CENTCOM, mutabakatın hükümlerine uyulduğundan emin olmak için bölgede bir süre daha kalmaya devam edeceklerini açıkladı. Anlaşma metni, nükleer program ve yaptırımların kaldırılması gibi birçok önemli konuyu ise çözümsüz bırakıyor. Trump yönetimi, bu anlaşmayı “performansa dayalı” olarak nitelendirirken, İran’ın taahhütlerine uyması halinde fayda sağlanacağını belirtiyor.

Trump ve Pezeşkiyan’dan ilk açıklamalar

Sosyal medyada paylaşım yapan Trump, İran’a karşı yeterince sert bir politika izlemediğini savunan kişileri “kıskanç, kötü insanlar ya da aptallar” olarak nitelendirdi. Pezeşkiyan ise imzalanan belgeyi paylaşarak, “Bu, güçlü İran’dan tarihi bir belge ve mesajdır. Barış, karşılıklı saygının gölgesinde gerçekleşecektir” ifadelerini kullandı. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, mutabakatın kendilerinin gücü sonucu ortaya çıktığını belirterek, “İran’ın nükleer silaha sahip olamayacağının altını çizdi. Başka tür silahlara da sahip olamaz, bunu herkes biliyor. Bu nedenle askeri faaliyetlerimiz ve yürütülecek müzakereler bu hedef etrafında şekillenecektir” dedi.

60 günlük müzakere süreci İsviçre’de başlıyor

Asıl zorlu sürecin şimdi başlayacağı belirtiliyor. Taraflar, nihai anlaşmaya varılması çerçevesinde İran’ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması gibi konuları kapsayan 60 günlük müzakere sürecine başlayacak. İsviçre, mutabakatın uygulanmasına ilişkin ilk görüşmelerin bugün Bürgenstock’ta yapılmasının planlandığını açıkladı. Toplantıya İran ve ABD’li heyetlerin yanı sıra arabulucu ülkeler Pakistan ve Katar da katılacak. Savaş Araştırmaları Enstitüsü’nün son analizine göre, anlaşma İran’a önemli ekonomik rahatlama sağlayacak. Kuruluş, Tahran’ın bu kaynakları füze, insansız hava aracı ve nükleer programlarını yeniden güçlendirmek, bölgedeki müttefik ve vekil grupları yeniden yapılandırmak için kullanabileceğini öne sürdü.

Hamaney: Çekincelere rağmen onayladım

İran lideri Mücteba Hamaney, ABD ile varılan mutabakatı çekincelere rağmen onayladığını belirterek, ileride yüz yüze gerçekleştirilecek müzakerelerin ABD’nin görüşlerinin kabul edileceği anlamına gelmediğini bildirdi. ABD ile görüşmeler konusunda farklı bir görüşe sahip olduğunu vurgulayan Hamaney, ancak Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın, Ulusal Güvenlik Y