ABD-İran Anlaşması İstanbul'u Nasıl Etkiler? İşte Detaylar

ABD ile İran arasında yürütülen müzakerelerde, tarafların 60 günlük geçici bir anlaşma üzerinde uzlaşmaya yakın olduğu belirtildi. Anlaşmanın, Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılması ve İran'ın petrol satışlarının önünün açılmasını öngördüğü ifade ediliyor. Bu gelişme, İstanbul gibi ticaretin kalbi olan şehirler için ekonomik anlamda yeni fırsatlar yaratabilir.

ABD-İran Anlaşmasında Neler Var?

ABD'li bir yetkilinin açıklamasına göre, anlaşma kapsamında İran'ın nükleer programına ilişkin yeni müzakerelerin başlatılması da planlanıyor. Mutabakatın 24 Mayıs 2026 Pazar günü açıklanabileceği belirtilirken, görüşmelerin henüz tamamlanmadığı ve son aşamada anlaşmanın başarısız olma ihtimalinin de sürdüğü vurgulanıyor. Axios'un haberine göre, taslak metin taraflar arasında 60 gün geçerli olacak bir mutabakat zaptı (MOU) imzalanmasını içeriyor ve sürenin karşılıklı mutabakatla uzatılabileceği kaydediliyor.

Taslak anlaşmaya göre İran, Hürmüz Boğazı'na yerleştirdiği mayınları temizleyerek uluslararası gemi geçişlerinin yeniden güvenli şekilde yapılmasını sağlayacak. Boğaz geçişlerinden herhangi bir ücret alınmayacağı da belirtiliyor. Buna karşılık ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırması ve İran'ın petrol ihracatına imkan tanıyacak bazı yaptırım muafiyetlerini devreye sokması planlanıyor.

ABD tarafı, yaptırımların kaldırılmasının ‘performansa bağlı rahatlama’ ilkesi çerçevesinde ilerleyeceğini vurgularken, İran’ın talep ettiği kalıcı yaptırım kaldırımı ve dondurulmuş fonların derhal serbest bırakılması taleplerinin şimdilik kabul edilmediği belirtildi. Taslak metinde ayrıca İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine ilişkin taahhütler yer alıyor. Buna ek olarak, uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin askıya alınması ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının devri konularında müzakerelerin yürütülmesi öngörülüyor.

İsrail Neden Endişeli?

Anlaşmanın dikkat çeken maddelerinden biri, İsrail ile Hizbullah arasında Lübnan cephesindeki çatışmaların sona erdirilmesi. İsrailli bir yetkili, Başbakan Netanyahu’nun Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde bu maddeye ilişkin endişelerini dile getirdiğini söyledi. ABD tarafı, anlaşmanın ‘tek taraflı bir ateşkes’ niteliği taşımadığını savunurken, Hizbullah’ın yeniden silahlanmaya yönelmesi veya saldırı girişiminde bulunması durumunda İsrail’in müdahale hakkını koruyacağını bildirdi.

Diplomatik kaynaklara göre Başkan Trump, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Türkiye, Pakistan ve Birleşik Arap Emirlikleri liderlerinin de katıldığı bir konferans görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede bölge liderlerinin anlaşmaya destek verdiği aktarıldı.

ABD basınına konuşan kaynaklar, Trump’ın son günlerde İran’a yönelik geniş çaplı askeri operasyon seçeneği ile diplomatik çözüm arasında gidip geldiğini, ancak son değerlendirmelerde diplomasi seçeneğinin ağırlık kazandığını ifade etti. ABD’li yetkililer, İran’ın nükleer müzakerelerde yeterince ciddi davranmadığı kanaatine varılması durumunda anlaşmanın 60 günlük süreyi tamamlamadan sona erebileceğini belirtti.

Trump’a yakın kaynaklar ise İran’ın nükleer programına ilişkin ABD taleplerinin karşılanması halinde Washington yönetiminin, Tahran ile ilişkileri yeniden şekillendirmeye ve İran ekonomisinin uluslararası sisteme entegrasyonuna yönelik kapsamlı adımlar atmaya hazır olduğunu belirtiyor.

İstanbul ve Bölgeye Olası Etkileri

Hürmüz Boğazı'nın açılması, İstanbul ve çevresindeki sanayi ve ticaret sektörleri için olumlu bir gelişme olabilir. Bölgedeki enerji akışının hızlanması ve petrol fiyatlarının istikrar kazanması, üretim maliyetlerini düşürebilir ve rekabet gücünü artırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik rolünün güçlenmesine de katkı sağlayabilir.