400 Yıllık Vatikan Şifresi Yapay Zeka ile Çözüldü

Vatikan'da 400 yılı aşkın süredir çözülemeyen bir şifre, yapay zeka sayesinde deşifre edildi. Bu gelişme, İstanbul'daki kütüphanelerde bulunan ve henüz çözülememiş tarihi belgeler için de umut ışığı oldu. Şifrenin çözülmesi, tarihin yeniden yazılmasına katkıda bulunabilir.

400 Yıllık Vatikan Şifresi Nasıl Çözüldü?

Borg şifresi olarak bilinen 408 sayfalık el yazması, 34 gizemli sembol içeriyordu. Latince ve Arapça harflerle şifrelenmiş olan el yazmasının çözülmesi için bir şifre anahtarı oluşturulamamıştı. Stockholm Üniversitesi'nde görev yapan dilbilim profesörü Beata Megyesi ve ekibi, yapay zeka kullanarak bu tarihi metnin şifresini çözmeyi başardı. Megyesi, "Her sembolün, desenin ve harfin çözülmesi bizi kayıp bir dünya tarihine yaklaştıran bir dedektiflik çalışması gibiydi" dedi.

Şifreli el yazmasının, "insan vücudunun rahatsızlıkları için" gizli tedavi yöntemlerini sakladığı düşünülüyor. Bu tür şifa uygulamaları, o dönemde büyücülük suçlamalarına yol açabileceği için gizli tutulmuştu. Yapay zeka, 500 sembollük bir şifrelenmiş metni 29 dakika içinde çözebiliyor ve İngilizceye çevirebiliyor.

İstanbul'daki Tarihi Belgeler İçin Ne Anlama Geliyor?

Vatikan şifresinin çözülmesi, İstanbul'daki kütüphanelerde bulunan ve henüz deşifre edilememiş tarihi belgeler için de umut verici bir gelişme. Özellikle Osmanlı dönemine ait şifreli yazışmaların ve belgelerin çözülmesi, İstanbul tarihine ışık tutabilir. Uzmanlar, yapay zeka sayesinde günümüzde kullanılmayan dillerde yazılan metinlerin de çözülebileceğini belirtiyor. Bu durum, İstanbul'un çok kültürlü geçmişine ait önemli bilgilerin ortaya çıkmasını sağlayabilir.

Yapay Zeka Şifre Çözme Sürecini Nasıl Hızlandırıyor?

Geleneksel şifre çözme yöntemleri, uzun ve zahmetli bir süreç gerektiriyordu. Ancak yapay zeka, bu süreci önemli ölçüde hızlandırıyor. Araştırmacılar, öncelikle el yazısı metinleri dijital bir belgeye dönüştürüyor. Bu noktada, kötü el yazısı ve mürekkebin solması gibi faktörler çalışmaları zorlaştırabiliyor. Ancak yapay zeka, Transkribus adlı platform aracılığıyla bu süreci kolaylaştırıyor. Birkaç yüzyıl önce kullanılan yazı dili, yazı sistemleri ve el yazısı stilleri üzerine eğitilen araç, kısa sürede istenilen metni çözümleyebiliyor.

Norveç'teki Oslo Üniversitesi'nde görevli Michelle Waldispühl ve Beata Megyesi gibi uzmanlar, yapay zekanın zorlandığı alanları tespit ederek çözümleme süreçlerini hızlandıracak yeni modeller geliştiriyor. Megyesi, "Çeşitli yazı sistemleri, alfabeler ve sembolik repertuarlar üzerinde eğitilmiş ve test edilmiş, daha uyarlanabilir modeller geliştiriyoruz" şeklinde konuştu.

İstanbul'daki araştırmacılar, bu alandaki gelişmeleri yakından takip ederek kendi çalışmalarında da yapay zekadan faydalanabilirler. Bu sayede, şehrin tarihi ve kültürel mirasına ait daha fazla bilgiye ulaşılması mümkün olabilir.