175 adliyede yeni dönem: Dijital ortam denetimi başlıyor

Adalet Bakanı Akın Gürlek, Türkiye genelindeki 175 ağır ceza merkezinde “Dijital Ortam Güvenliği ve Dezenformasyonla Mücadele Büroları” kurulacağını duyurdu. Bu yeni düzenleme ile dijital mecralardaki denetim mekanizmalarının iki farklı kanal üzerinden hızlandırılması hedefleniyor.

Yeni bürolar sosyal medya kullanımını nasıl etkileyecek?

Adalet Bakanlığı tarafından hayata geçirilecek olan bu yeni birimler, Siber Güvenlik Başkanlığı'nın ardından dijital alandaki denetim yetkisini paylaşacak. 18 Ekim 2022 tarihinde yürürlüğe giren TCK 217/A maddesi (Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu) sonrası, Türkiye'de dijital hayat yeni bir sürece girmiş durumda. Mevcut veriler, yasanın yürürlüğe girdiği tarihten bu yana en az 83 gazetecinin “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlamasıyla adli makamların hedefi haline geldiğini gösteriyor.

İstanbul ve çevresindeki büyükşehirlerde de yoğun olarak kullanılan sosyal medya platformlarındaki içeriklere yönelik bu denetimler, internet kullanım alışkanlıklarını doğrudan etkileyebilir. Özellikle geniş kitlelere hitap eden hesaplar için yeni bir hukuki süreç kapıda görünüyor.

Erişim engellerinde son rakamlar ne durumda?

İfade Özgürlüğü Derneği (İÖD) ve EngelliWeb verilerine göre, sadece Eylül 2026 içerisinde tek bir mahkeme kararıyla toplam 12 milyon takipçisi bulunan 194 X (Twitter) hesabına erişim engeli getirildi. Bu engellemeler arasında akademisyenler, ekonomistler ve hak savunucuları gibi isimlerin yer aldığı belirtiliyor.

Hukukçular yeni düzenlemeyi nasıl yorumluyor?

Bilişim Hukukçusu Prof. Dr. Murat Volkan Dülger, 5651 sayılı Kanun kapsamında Siber Güvenlik Başkanı'nın resen erişim engelleme yetkisi bulunduğunu, yeni kurulan savcılık bürolarının ise adli ceza soruşturması yürüteceğini belirtti. Dülger, gazetecilerin tek bir haber nedeniyle çifte yaptırımla karşılaşabileceğine dikkat çekti. Dülger ayrıca, "5651 sayılı Kanun’un 8. Maddesi kapsamında yürütülen adli soruşturmada ‘kovuşturmaya yer olmadığı’ (takipsizlik) kararı verilmesi halinde, bu maddeye dayanılarak konulan idari erişim engelleme kararı hukuken kendiliğinden hükümsüz kalıyor" diyerek önemli bir usul detayı paylaştı.

Siyaset Bilimci Prof. Dr. Cangül Örnek ise düzenlemenin iki temel amacı olduğuna değindi. Örnek, ilk amacın iktidara yönelik eleştirilerin suç kapsamına alınması, ikinci ana hedefin ise Adalet Bakanlığı'nın diğer kurumların yetki alanına girerek siyaseti şekillendiren bir merkez haline getirilmesi olduğunu savundu. Örnek, "Buradaki güç toparlaması sadece muhalefeti susturmaya dönük değil, aynı zamanda iktidar içindeki grupları kontrol etmeyi de amaçlıyor" ifadesini kullandı.

Yeni dönemde otosansür riski var mı?

Prof. Dr. Örnek, yeni bir eşiğe gelindiğini belirterek, "Neyi eleştirirsek susturulacağımızı kestiremeyeceğimiz yeni bir eşiğe geldik" dedi. Yeni kurulan büroların sosyal medya yorumları ve hesap kapatma süreçlerinde daha sert olabileceğini öngören Örnek, vatandaşların haber alma hakkı için yeni yöntemler üzerine düşünmesi gerektiğini vurguladı.