Cumhuriyet Yazarı İlhan Selçuk'un Yaşamı ve Fikirleri

Türkiye'nin önde gelen devrimci aydınlarından, Cumhuriyet gazetesi yazarı İlhan Selçuk, vefatının yıl dönümünde anılıyor. Özellikle İstanbul'da edebiyat ve siyaset çevrelerinde ismi sıkça anılan Selçuk, 1960'lı yıllardan itibaren kalemiyle Türk düşünce ve siyaset hayatına derin izler bırakmıştır.

İlhan Selçuk: Kemalizm ve Demokratik Sosyalizmin Sentezi

İlhan Selçuk, 1960'lı yıllarda Cumhuriyet gazetesinde yazmaya başlamış ve Kemalizmin temel ilkeleri olan tam bağımsızlık, Aydınlanma, yurtseverlik, devletçilik ve laikliği kendi ifadesiyle “demokratik sosyalizm” olarak nitelediği eşit ve özgür bir ülke düşüncesiyle harmanlamıştır. Selçuk, yazarlık kariyerinde bir “yıldız” veya “ünlü bir yazar” olmaktan ziyade, devrimci mücadelede bir “ışık” olmayı tercih ettiğini belirtmiştir. Ancak güçlü ve kıvrak kalemi, onu bir dil cambazı ve “kalem ustası” yapmış, sosyalizmin çetrefilli konularını okura, özellikle de genç kuşaklara kolaylıkla aktarmasını sağlamıştır. Onun sayesinde, "Mayasında laiklik, temelinde 1923 Aydınlanma Devrimi yatan, adı Atatürk tarafından verilmiş bir gazete" olan Cumhuriyet, yüzünü sosyalizme dönmüştür.

Mücadele Yılları ve Ödenen Bedeller

İlhan Selçuk'un devrimci mücadelesi, kendisine ağır bedeller ödetmiştir. 12 Mart dönemini izleyen günlerde, 19 Ekim 1972'de kapatılan Ziverbey işkencehanesinde “Madanoğlu davası” sanığı olarak sorgulanmıştır. Buradaki ifadesine uyguladığı akrostişle "işkence altındayım" mesajını vermesi, dönemin işkencelerini belgeleyen önemli bir edebi ve tarihi vesika niteliğindedir. Ayrıca, "inançları uğruna ölümü göze alan" Deniz'ler için çağrılarda bulunmuş, çağdaş uygarlığa hasret Türkiye'nin devrimci gençlerinin itici güç olacağı bir düzenin kurulması gerektiğini savunmuştur. Menderes'ler, Demirel'ler ve Özal'ların karşıdevrimine karşı mücadelesinden asla vazgeçmeyen Selçuk, aydınlanma, laiklik, sömürü, Atatürkçülük, devletçilik ve sosyalizm konularını köşesinden ve gazetenin yayınlarından hiç eksik etmemiştir. Bu devrimci tutkusunun bedelini sadece cunta dönemlerinde değil, Ergenekon kumpası sırasında da ödemiştir. 21 Mart 2008'de gözaltına alınan Selçuk, iki gün sonra serbest bırakılmış, ancak bu süreç 14 Ağustos 2009'da felç geçirmesine neden olmuş ve 2010 yılında yaşamını yitirmiştir.

Hukuk Mücadelesi ve "Hukuksuz Türkiye" Tartışması

İlhan Selçuk'un hukuksuzluklara karşı verdiği mücadele, dostu Halit Çelenk ile olan anılarıyla da pekişmektedir. Çelenk, ülkedeki hukuksuzlukları anlattığı bir kitap hazırladığında, Selçuk ona “Bu kitabın içeriği ‘Hukuksuz Türkiye’dir Halit Bey. Adını böyle koyun” demiştir. Çelenk bu ismi iddialı bulsa da, aradan geçen yıllar Selçuk'u haklı çıkarmıştır. Halit Çelenk, 18 Ocak 2001'de Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan “Hukuk Devleti Aldatmacası” başlıklı yazısında, Aralık 2001'de İstanbul'da F tipi cezaevinde yaşanan ve "daha insanca yaşam koşulları için ölüm orucuna yatanlar"ın "hayata dönüş operasyonu" adı altında devlet tarafından katledilmesi karşısında duyduğu isyanı dile getirmiş ve "Keşke kitabımın adını İlhan Selçuk’un önerdiği gibi ‘Hukuksuz Türkiye’ koysaymışım çünkü Türkiye ne bir hukuk devleti ne de bir yasa devletidir. Bu ülke bir polis devletidir. Kutsal devlet adına insanları katlediyorlar" ifadelerini kullanmıştır. Bu iki dostun öngörüleri, ülke gerçekleriyle örtüşerek günümüze kadar uzanan bir sürekliliğe işaret etmektedir.

İlhan Selçuk'un mirası, İstanbul'da ve tüm Türkiye'de aydınlanma ve özgürlük mücadelesinin sembollerinden biri olarak yaşamaya devam etmektedir.